In de Koninklijke Belgische Kerk Sint-Juliaan-der-Vlamingen in Rome werden vorige maand twee nieuwe glasramen geplaatst van de bekende kunstglazenier Maurits Nevens uit Lot.
Omdat het transport van de erg breekbare glas-in-lood ramen nogal delicaat was, kwam opdrachtgever P. Hugo Vanermen, mSC (ook de winnaar van onze Romulusprijs 2008) via onze vereniging terecht bij S.P.Q.R.-bestuurslid Yves De Pauw, die op 11 juli jl. de glazen kunstwerken met de auto naar Rome bracht.
Yves leverde de glasramen reeds twee dagen later in goede staat af bij rector Vanermen, waar de schrijnwerkers al klaar stonden. Enkele dagen later konden we, samen met enkele andere S.P.Q.R.’ers, in primeur de kunstwerken al in volle glorie bewonderen. De glasramen leveren een opvallende meerwaarde aan het kerkgebouw. Na installatie van geschikte verlichting zullen ze in de toekomst helemaal tot hun recht komen.
Voor San Giuliano was de plaatsing van de glasramen de bekroning van een opvallend en druk werkjaar, met ondermeer de verschijning van een ‘Fiamminghi-boek’ waarin de geschiedenis van de kerk ruim aan bod kwam, de herbegrafenis van kardinaal Schotte, een groeiend aantal bezoekers, andermaal een schitterende concertreeks (de tiende al!) en de verschijning van alweer een nieuwe CD.
Kunstenaar Maurits Nevens (79) op zijn beurt is terecht trots op het werk dat hij voor zijn Vlaams-Romeinse opdrachtgever mocht maken. Werk van hem vind je terug in honderden kerken, kloosters, kapellen en andere profane gebouwen in binnen- en buitenland, onder meer in Amsterdam, Sidney, San Francisco, Darmstadt, La Réunion,…
In eigen land vind je de vruchten van zijn arbeid onder meer in de grafkapel van priester Poppe in Moerzeke, de synagoge aan de Ooststraat in Antwerpen, de hal van het vliegveld in Deurne, De Meent in Beersel, het Rozenmuseum in Sint-Pieters-Leeuw en de bibliotheek van Alsemberg (Beersel/met de beeltenis van Anton van Wilderode).
Nevens gaf het eerste glas-in-loodraam van San Giuliano de titel De Uitnodiging, dit als verwijzing naar de oorspronkelijke betekenis en doel van de Stichting Sint-Juliaan-der-Vlamingen. Het gebouw fungeerde als onthaal voor Romebedevaarders uit Vlaanderen. Het tweede raam kreeg de titel Pelgrimstocht van de Vlamingen naar Rome.
De kunstenaar verwerkte tal van verwijzingen in de ramen. Hij toont ondermeer het zegel van de stichting San Giuliano en, zoals gebruikelijk, staat ook de opdrachtgever afgebeeld op één van de glasramen, samen met een verwijzing naar zijn afkomst en activiteiten.
Het is één van de manieren om in Rome letterlijk de eeuwigheid in te gaan! Wie graag wat meer gedetailleerde uitleg wil ontvangen over de nieuwe glasramen van San Giuliano, kan een mailtje sturen naar info@spqr.be met als onderwerp ‘San Giuliano’.
Maurits Nevens heeft glasramen gemaakt voor honderden kerken in binnen- en buitenland, van reusachtig grote tot hele kleine. Maar over de glasramen in dat ene kleine San Giuliano dei Fiaminghi-kerkje, zal men blijven spreken, vertelde de kunstenaar een tijdje geleden aan de krant Het Nieuwsblad.
Traditioneel situeert men het begin van het hospitium van Sint-Juliaan te Rome in de 8de eeuw, en in 1096 zou graaf Robrecht II van Vlaanderen op weg naar het Heilig Land de stichting bezocht hebben. Blijkbaar trokken de Germaanse volkeren reeds onmiddellijk na hun bekering naar de cultusplaatsen van de HH. Petrus en Paulus.
Ter plaatse werden gasthuizen ingericht, die dienden voor de opvang van pelgrims van het eigen volk. Zo lagen rond de Constantijnse basiliek van Sint-Pieter kleinere centra van de Saksen, de Longobarden, de Friezen en de Franken (met onder meer de nog steeds bestaande Campo Santo dei Teutonici e Fiamminghi en de Kerk van de Friezen ).
De eerste historische vermeldingen van een kapel van Sint-Juliaan dateren uit het begin van de 15de eeuw. In deze periode waren de pausen uiteindelijk naar Rome teruggekeerd, na de lange ballingschap in Avignon en het daaropvolgende voor de kerk onzalige schisma.
De terugkeer van het pauselijk hof naar Rome betekende voor de stad het begin van een nieuwe bloei. In het spoor van de Romeinse Curie stroomden opnieuw vele vreemdelingen toe, en al snel ontwikkelden zich de vreemde naties, en werd Rome meer en meer de communis patria, het vaderland van allen.
De Nederlanden bleven hierin zeker niet achter en creërden een eigen infrastructuur om de grote toeloop van mensen uit onze gewesten op te vangen. Uit deze periode stamt één van de oudste geschriften over Sint-Juliaan, dat – in kopie – bewaard bleef: de statuten en reglementen van het gasthuis voor pelgrims van 1444.
Vanaf 1624 werd nauwkeurig een pelgrimsregister bijgehouden, dat ons een idee geeft van de belangrijke stroom Zuid-Nederlandse bedevaarders naar de eeuwige stad.
Van 1624 tot 1790 werd aan 21.213 reizigers, voornamelijk uit Vlaanderen, maar ook uit Artesië, Namen, Henegouwen, Kamerijk en Doornik onderdak verleend. Uit de rekeningen van Sint-Juliaan valt af te lezen hoe de stichting tussenkwam voor overvallen edellieden, mensen die doodziek van de pauselijke galeien stapten, zeelieden die met hun hele familie in de handen van Noord-Afrikaanse piraten waren gevallen en soms tegen aanzienlijke sommen moesten worden vrijgekocht.
De kunstwerken in dit kleine maar fraaie barokke kerkje zijn allemaal van de hand van Vlamingen. Maar het laatste bijgekomen kunstwerk dateert van 1850, aldus Maurits Nevens. Een jaar geleden kreeg de kunstenaar de vraag of hij de laatste twee beschikbare ruimten, twee ramen, wilde afwerken om zo de kloof met de oude Vlaamse traditie opnieuw te overbruggen.
“Voor mij was dat een bijzondere eer” verklaart de kunstenaar die nog steeds werkt volgens de oude technieken. Hij tekent zelf de figuren die op het glasraam moeten komen met oxiden. Daarna wordt het glas gebakken en in elkaar gezet. Voor Maurits Nevens is dit al de tweede locatie in Rome waar hij werk heeft hangen.
Eerder maakte hij de glasramen voor het generaal Huis van de Broeders van de Christelijke Scholen in Rome toen de Belgische broeder Mussien Mary heilig werd verklaard in 1990. Tijdens deze heiligverklaring hing ook een groot geschilderd portret aan de Sint-Pietersbasiliek. Nevens kreeg daarvoor nog een persoonlijk complimentje van paus Johannes-Paulus II. “Goed gewerkt, Vlaming”, zei die.
Meer inlichtingen over de geschiedenis, bezoekmogelijkheden
en de activiteiten van Sint-Juliaan-der-Vlamingen
en de affiche van de nieuwe, elfde concertreeks 2008-2009
kan je vinden op:
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 31 augustus 2008. Bekijk het origineel.