De toeristische sector in Rome bereikte vorig jaar een dieptepunt. Hoewel in het najaar, met september en oktober als uitschieters, een kleine heropleving merkbaar was, vielen de boekingen naarmate de eindejaarsperiode naderde weer flink terug.
Momenteel zijn ze vrijwel stilgevallen. De bezettingsgraad in de Romeinse hotels zit nu weer op het niveau van april 2020. Italië was toen een maand in volledige lockdown. Die periode werd lange tijd beschouwd als een absoluut dieptepunt, maar op financieel en economisch vlak kan het dus nog erger.
Twee jaar na het begin van de pandemie zijn de Italiaanse kunststeden opnieuw leeggelopen. De historische centra dragen daar de zware gevolgen van. Dat is merkbaar aan de vele neergelaten luiken, de gesloten winkels en restaurants en de talrijke hotels die ofwel dicht zijn, of slechts een minimale bezettingsgraad hebben.
De nieuwe golf van Covid-infecties heeft geleid tot extra sluitingen van de momenteel toch al schaars beschikbare accommodatie in Rome. Dat verergert de economische en financiële situatie, verklaart Marco Misischia, de voorzitter van CNA Turismo Rome.
Er lopen nog toeristen rond in Rome, maar hun aantal is zeer beperkt. Vooral de niet-Europese toeristen worden gemist. In de stad is nog steeds een derde van het totale aantal hotels gesloten.
Het historische centrum telt ongeveer 1.200 hotels, in heel Rome zijn er dat zo’n 1.800. De jongste dagen duiken alarmerende berichten op dat nog heel wat meer hotels op het punt staan om de deuren te sluiten omdat ze het financieel niet meer aankunnen.
Grote verwachtingen voor 2022 heeft de toeristische sector niet. Giuseppe Roscioli, de voorzitter van Federalberghi Rome, de grootste beroepsorganisatie in de toeristische en -hotelsector, ziet de toekomst zelfs zeer somber in.
We verwachten vóór 2025 geen terugkeer naar de toeristische situatie en bezettingsgraad waarin we ons pre-corona bevonden, zegt hij.
Ivana Jelinic, de voorzitter van de Federazione Italiana Associazioni Imprese Viaggi e Turismo (FIAVET) doet geen voorspellingen voor de komende jaren, maar stelt dat de situatie rampzalig blijft zolang het virus niet echt bedwongen is.
Wat 2022 aangaat, volgt ze het standpunt van Roscioli. Wie denkt dat mensen dit jaar weer zoals vanouds zullen beginnen reizen, droomt, zegt Jelinic.
Er is momenteel een bijzonder kleine groep toeristen in Rome. Zoals het er vorig najaar aanvankelijk uitzag, hadden er dat iets meer kunnen zijn, maar de heropleving van de pandemie en de hoge besmettingsgraad van de omikron-variant heeft gezorgd voor veel annuleringen.
De nieuwe golf van besmettingen heeft bovendien geleid tot nog meer hotelsluitingen, soms noodgedwongen, omdat teveel personeel ziek is of in quarantaine zit. Dat verergert de problemen in de sector nog.
Eerst waren er de lockdowns die het toerisme helemaal hebben stilgelegd. Maar ook daarna is de angst voor het virus nooit meer verdwenen. Nu de omikron-variant het aantal infecties weer doet toenemen, krijgen potentiële bezoekers weer schrik en wordt er volop geannuleerd. Anderen boeken zelfs helemaal niet en stellen hun reis gewoon uit in afwachting van betere tijden, klinkt het bij de beroepsorganisaties
De grootste problemen doen zich voor in de steden waar vroeger het grootste aantal toeristen op bezoek kwamen. Dat zijn, met voorsprong, uiteraard Rome, maar ook in Firenze en Venetië is de situatie meer dan verontrustend.
De grote steden, die in 2019 een vijfde van het geregistreerde aantal toeristen in Italië vertegenwoordigden, zagen hun bezoekersaantallen in 2021 instorten, meer nog dan in 2020.
Er kwamen in Italië vorig jaar ongeveer 71% minder toeristen opdagen. Het is voor de hotelsector bijna onmogelijk om met dergelijke cijfers te overleven. Dat is de reden waarom sinds maart 2020 nog altijd talrijke hotels gesloten zijn.
De komende weken zullen nog heel wat anderen helaas ook moeten sluiten omdat er onvoldoende boekingen zijn. Alles stagneert en er heerst in de sector een klimaat van totale onzekerheid, zegt de nationale voorzitter van Federalberghi, Bernabò Bocca.
De voorbije maanden verloren in de toeristische en aanverwante sectoren al duizenden mensen hun job. Soms zijn dat harde, gedwongen ontslagen, maar tot nu toe gaat het meestal om werknemers met een contract van bepaalde duur en van wie de overeenkomst niet werd verlengd. Daardoor kwamen ze dus evenzeer op straat te staan.
Talrijke ondernemingen kunnen hun personeelskosten niet meer betalen. De vaste kosten blijven doorlopen. Bij de meeste bedrijven is het reservekapitaal de voorbije twee jaar verdampt. De situatie in de toeristische sector wordt nu echt onhoudbaar.
Ook op economisch vlak zijn de gevolgen bijzonder zwaar. Toeristen die er niet zijn kunnen nu eenmaal geen geld uitgeven. Vergeleken met het jaar vóór de coronacrisis, daalden de uitgaven van buitenlandse toeristen met bijna 80 procent.
Het totale verlies in de Italiaanse toeristische sector is, gemeten over de voorbije twee jaren, opgelopen tot ongeveer 21 miljard euro.
De niet uitgevoerde aankopen in de modesector, het aantal gemiste maaltijden in de restaurants, de honderdduizenden flessen wijn die in de rekken blijven staan,… Als we dat allemaal samentellen gaat het om gigantische omzetten die er nu niet meer zijn, zegt Ivana Jelinic.
De kamerbezetting in de hotels lag in de eerste drie kwartalen van 2021 bijna 44 procent lager dan in 2019, het laatste normale jaar. De exacte cijfers van het vierde kwartaal zijn nog niet gekend, maar het is duidelijk dat die slecht zullen zijn.
De gevolgen voor een kunststad als Rome zijn catastrofaal. De hele toestand duurt nu al twee jaar. Alleen in september en oktober was er een kleine heropleving.
Samen met de luchtvaartsector zijn de hotels de grootste slachtoffers van de viruscrisis en betalen ze een zeer hoge prijs om te kunnen overleven.
Daar komen uiteraard ook nog de gerelateerde bedrijven bij, zoals taxi’s, NCC’s, schoonmaakbedrijven, was- en onderhoudsfirma’s, toeristengidsen, evenementenbedrijven, verhuurbedrijven, enz.
Ook winkels en restaurants behoren tot de slachtoffers. Volgens cijfers van de beroepsorganisatie FIEPET heeft al ongeveer 10 procent van de restauranthouders de prijzen moeten verhogen om te kunnen overleven.
De algemene consumptie in de stad is volgens beroepsorganisatie Confcommercio het voorbije jaar gedaald met 30 procent. Kledingwinkels en modezaken kampen gemiddeld met 15 procent minder omzet dan vorig jaar. Alleen de elektronicawinkels doen het met een beperkte omzetstijging van 9 procent iets beter dan in 2020.
De omzet in de populaire en succesvolle kerst- en eindejaarsperiode lag 15 procent hoger dan het jaar voordien. De kanttekening die daarbij moet worden gemaakt is dat Italië in dezelfde periode vorig jaar nog in lockdown zat.
Vergeleken met 2019 zijn de cijfers barslecht. De restauranthouders uit het historische centrum hebben ook al geprotesteerd tegen de dure elektriciteits- en gasrekeningen die hen naar eigen zeggen het werken onmogelijk maken.
Ook de transportkosten en de prijzen van grondstoffen en voedingsproducten zijn fors gestegen. Als protest deden restauranthouders een paar weken geleden ’s avonds een uur lang het licht uit. De actie kreeg de naam ‘Blackout dinner’.
Alles samen oefenen in Italië meer dan een miljoen bedrijven economische activiteiten uit die verband houden met toerisme.
Zowat 90 procent van die ondernemingen heeft volgens het statistiekenbureau Istat minstens vier werknemers in dienst. Als gevolg hiervan zijn in Rome op vrij korte termijn 8.000 jobs in gevaar.
In heel Italië, want de andere toeristische bestemmingen in het land kampen natuurlijk met dezelfde moeilijkheden, gaat het voor de toeristische en aanverwante sectoren samen, om ongeveer 500.000 banen die dreigen te verdwijnen.
Elk ontslag heeft ook directe financiële gevolgen voor het gezin van de betrokken werknemer. Dagelijks spelen zich in heel wat families menselijke drama’s af.
Los van de regeringsmaatregelen heeft het bestuur van de regio Lazio, de streek rond Rome, de voorbije twee jaar in totaal reeds ongeveer 40 miljoen uitgetrokken voor directe steunmaatregelen aan toeristische bedrijven.
Een mooie som, maar dat is lang niet genoeg. Alleen al in Rome dreigen honderden bedrijven te verdwijnen die de voorbije decennia en zelfs eeuwen mee de geschiedenis van de stad hebben geschreven. Het werk van generaties wordt elke dag een stukje meer vernietigd.
Terwijl de beroepsorganisatie Fedelalberghi bijna wanhopig campagnes voert om toeristen ervan te overtuigen dat het niet nodig is om hun boeking of reis te annuleren, blijft Alessandro Onorato, de nieuwe schepen/wethouder van Toerisme in Rome, ondanks alles positief.
Het toerisme moet en zal Rome er economisch opnieuw bovenop helpen. We rekenen op toeristen voor het behoud en de creatie van nieuwe banen in heel wat sectoren.
We willen zo vlug mogelijk weer het aantal bezoekers van vóór de viruscrisis bereiken. Dat waren er jaarlijks gemiddeld zo’n 20 miljoen. We gaan de komende jaren proberen om dat cijfer nog te doen stijgen. In 2025 organiseert het Vaticaan een Heilig Jaar. Dat is altijd goed voor enkele miljoenen extra bezoekers.
We gaan ook diversifiëren en willen meer gekwalificeerd toerisme aantrekken. Het toerisme in Rome kunnen we bijvoorbeeld combineren met grote evenementen waardoor meer bezoekers een reden zullen hebben om eens naar Rome te komen.
Aldus Alessandro Onorato. Laat ons hopen dat de man zijn plannen en goede voornemens in de nabije toekomst zal kunnen waarmaken.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 14 februari 2022. Bekijk het origineel.