Jan van der Straet, beter gekend als Johannes Stradanus (ook als Giovanni della Strada, Giovanni Stradano, Giovanni Stratensis ), was een gerenommeerde kunstenaar aan het hof van de Medici in Florence tijdens de tweede helft van de zestiende eeuw. Toch is hij eerder onbekend bij het grote publiek. De Musea van Brugge, de geboortestad van Stradanus (1523-1605), organiseren momenteel de eerste monografische tentoonstelling gebaseerd op het onderzoek van zijn schilderijen, fresco’s, tekeningen, prenten en wandtapijten, dit in Vlaamse en Italiaanse context. Adjunct-conservator Sandra Janssens doet het hele verhaal.
Bruggeling Jan van der Straet, (Brugge, 1523 – Florence, 3 november 1605) werd als kunstschilder opgeleid door zijn vader en vanaf 1537 door Pieter Aertsen in Antwerpen. In 1545 werd hij toegelaten tot de Antwerpse Sint-Lucasgilde voor schilders. Het grootste deel van z’n loopbaan bracht hij nadien in Italië door. Hij werd er sterk beïnvloed door Maniëristen als Michelangelo. In het atelier van Giorgio Vasari wist Stradanus een glanzende loopbaan op te bouwen, eerst als ontwerper van tapijten, daarna als (fresco)schilder. Hij voerde tal van opdrachten uit aan het hof van groothertog Cosimo I de Medici, waar hij aan ontwerpen voor wandtapijten werkte. Van 1550 tot 1553 werkte Stradanus als assistent van Francesco Salviati aan de Belvedere galerij in het Vaticaan. Vanaf 1553 werkte Stradanus in Florence voor Giorgio Vasari en ontwierp hij wandtapijten voor het Palazzo Vecchio. Hij schilderde er de fresco’s in de Sala della Gualdrara. Zijn portret is, samen met dit van Giorgio Vasari, als blijk van waardering opgenomen op het plafond van de Salone dei Cinquecento.
Tussen 1567 en 1577 ontwierp Stradanus een serie tapijten voor de villa van de Medici te Poggio a Caiano. Deze ontwerpen werden gereproduceerd door graveurs in Antwerpen, zoals Theodor Galle en Hans Collaert. Het succes van de verkoop van deze prenten inspireerde Stradanus tot het maken van meer ontwerpen. Samen met de gerenommeerde uitgevers Hieronymus Cock en de familie Galle uit Antwerpen, produceerde Stradanus daarna een groot aantal prentenreeksen. Vooral zijn fantasierijke dieren en taferelen spreken nu nog tot de verbeelding; prenten naar zijn ontwerpen zijn tot op vandaag gekend over de hele wereld.
Z’n oeuvre werd wereldberoemd dankzij de honderden gravures die naar zijn ontwerp zijn uitgegeven. Een belangrijke serie gravures naar ontwerp van Stradanus is Nova Reperta. Deze serie verbeeldt de vindingen van de nieuwe tijd (16e eeuw) zoals de ontdekking van Amerika, de boekdrukkunst, windmolens, de uitvinding van de bril, enz. Hij voegde in de periode 1570-1572 ook twee schilderijen toe aan de Studiolo van Francesco I in het Palazzo Vecchio, waaronder Het atelier van de alchemist. Tevens schilderde Stradanus grote altaarstukken voor verschillende kerken in Florence, waaronder de Santa Croce, Santissima Annunziata, Santa Maria Novella en Santo Spirito. In al zijn schilderijen zoekt hij een evenwicht tussen het Vlaamse realisme en de elegante, maar toch gemanieerde stijl van de Italiaanse schilders Giorgio Vasari, Francesco Salviati en Agnolo Bronzino.
De overzichtstentoonstelling die momenteel in Brugge te bekijken is pakt uit met schilderijen, tekeningen, prenten, tapijten en kunstnijverheidsvoorwerpen die de breedte en inventiviteit van het werk van deze ooit befaamde kunstenaar laten zien. In samenwerking met het Concertgebouw in Brugge wordt ook een programma uitgewerkt met muziek uit Florence in de tweede helft van de zestiende eeuw, met bijzondere aandacht voor de feestelijke processies en intochten waaraan Stradanus zelf intensief heeft meegewerkt.
Stradanus (1523-1605), hofkunstenaar van de Medici
Tot 4 januari 2009
Groeningemuseum, Dijver 12, 8000 Brugge
Dagelijks open van 9.30 uur tot 17 uur, maandag gesloten
Toegang: 6 – 8 euro * Bruggelingen en kinderen t/m 5 jaar gratis * jongeren t/m jaar: 1 euro
http://www.brugge.be/internet/nl/content/nieuws/Stradanus.htm
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 7 december 2008. Bekijk het origineel.