Enkele dagen geleden arriveerde Slow Food Story in een beperkt aantal Italiaanse bioscopen. Deze film vertelt het inmiddels overbekende verhaal van de Slow Food-beweging, in 1986 opgericht door Carlo Petrini. De inmiddels internationale beweging die begon als verzet tegen fast food is vandaag actief in 150 landen. Italiaanse gastronomie zou na de komst van Slow Food nooit meer hetzelfde zijn. Slow Food was vooral een uitnodiging om eten op een andere manier te bekijken. Voedsel is bij voorkeur biologisch en gezond, maar voor de Slow Food-adepten ging het veel verder. Eten is puur genot. Veel mensen zijn het plezier van eten vergeten en genieten niet meer van smaken. We gaan daar iets aan doen. Zo ongeveer klonk het verzet tegen de in de jaren ’80 van vorige eeuw opkomende industrialisering van eten, dat alsmaar sneller moest worden geconsumeerd, bij elke hap wat smakelozer werd en ook nog eens ongezond was. De start van een legendarisch verhaal dat nu werd verfilmd.
Carlo Petrini lanceerde het allemaal vanuit Bra, een stadje in het zuiden van Piemonte waar hij woonde. Bra telt zowat 30.000 inwoners en fungeert vandaag nog steeds als de bakermat van de Slow Food-beweging. De film toont hoe zelfs de belangrijkste culturele avonturen kunnen voortvloeien uit een prettige benadering van het leven. We maken kennis met een groepje vrienden, met politieke hartstochten, met wijn en reizen, met landbouwers en restaurants,… De regisseur wilde het fenomeen Slow Food tonen zoals het werkelijk was en nog steeds is.
Rome is sterk verbonden met de ontstaansgeschiedenis en de groei van de Slow Food-beweging. Hamburgergigant McDonald’s was er in mei 1986, na een lange juridische strijd en na een referendum, in geslaagd een eerstevestiging van de keten in de eeuwige stad te openen. Op Piazza di Spagna nog wel, vlakbij de Spaanse Trappen. Die zaak bestaat nog altijd. Net iets meer dan de helft van de Romeinse bevolking stemde tijdens een heuse volksraadpleging in met de komst van McDonald’s.
De opening van de fastfoodzaak was toen wereldnieuws, ook al omdat het om de grootste vestiging ooit ging. McDonald’s wilde toen zo snel mogelijk Italië inpalmen omdat drie jaar eerder Wendy’s, een andere Amerikaanse hamburgerketen, al was neergestreken in Milaan.
De opening in Rome verliep iets anders dan de directie van McDonald’s zich had voorgesteld en werd op alles behalve gejuich onthaald. Tegenstanders schreeuwden dat de uitslag van het referendum gemanipuleerd was door zwaar lobbywerk en dat de komst van de hamburgerketen het einde van de traditionele Italiaanse keuken zou betekenen. Woedende burgers protesteerden bij hun politici. Anti-McDonald’s-groepen organiseerden protestmarsen. Op straat werd zelfs gevochten. De regering kreeg officiële vragen om het restaurant te sluiten.
Zover kwam het natuurlijk niet maar McDonald’s moest zich op veel plaatsen wel fors schikken naar de wensen van de overheid. In de buurt van monumenten – in Rome dus haast overal – werd de keten verplicht een discrete goud- of anderskleurige versie van haar felle geel/rode logo op hun gevel te voorzien, zodat dit nauwelijks opviel in de omgeving.
Behalve publicitaire beperkingen kreeg de keten ook af te rekenen met de uiterst strenge Romeinse bouwvoorschriften die zelfs bepalen welke kleur je gevel moet krijgen, wat je er eventueel aan mag bevestigen, hoe en met welke materialen je dat doet en hoe het geheel er uiteindelijk moet uitzien.
Nochtans kende McDonald’s de eerste jaren in Rome heel wat wat succes. Het openingsjaar verliep zelfs uitermate positief. Veel jongeren kwamen zo’n Amerikaanse hamburger toch eens proberen en natuurlijk waren ook de Amerikaanse toeristen tevreden dat ze in dat rare culinaire landschap van Italië eindelijk eens iets herkenbaar aantroffen dat ze met een gerust hart konden opeten. Een woordvoerder van het bedrijf verklaarde enkele maanden na de opening in Rome dat de cijfers zeer goed waren en dat de verwachtingen voor de Romeinse markt hoog gespannen waren.
Maar in dezelfde periode liet de vice-president van concurrent Burger King een heel ander geluid horen. “Wij investeren voorlopig niet in de Italiaanse markt. De afkeer van de gemiddelde Italiaan voor Amerikaanse fastfood is enorm. Ik heb al genoeg problemen zonder er ook nog eens toestanden in Italië bij te krijgen” verklaarde de man in de pers.
Maar McDonald’s bleef gestaag zaken openen in Italië. Andere ketens volgden. Ook Burger King kwam uiteindelijk naar Italië. In de beginjaren sprongen in het zog van de Amerikanen ook andere ketens zoals Burghey, Big Burg, Benny Burger en Boburger op de fastfoodkar, de ene al met wat meer succes dan de andere. De jongste jaren lijkt het succes van de Amerikaanse hamburgers duidelijk over zijn hoogtepunt heen. Heel wat ketens sloten inmiddels al de deuren.
Maar even terug naar de Slow Food-beweging. Als reactie op de hamburgercultuur organiseerde de Italiaanse journalist Carlo Petrini meteen een betoging waarin hij en enkele volgelingen uit protest zwaaiden met schotels penne. Het protest was zo krachtig en maakte zoveel indruk op de Italianen dat de Slow Food-beweging niet meer te stoppen was. De rest is geschiedenis. De organisatie Slow Food groeide uit tot een internationale beweging. Petrini publiceerde daarover een manifest in boekvorm. Dat is in Nederlandse vertaling in sommige boekenwinkels nog steeds verkrijgbaar onder de titel Slow Food. Over het belang van smaak. Rustig genieten van lekker eten, eerlijke producten en streekgerechten als tegengif tegen de waanzin van de fastfood-cultuur vormen het uitgangspunt van dit boek.
De Slow Food-beweging telt tegenwoordig wereldwijd meer dan 100.000 mensen en blijft groeien. Maar meer dan wat ook is het een idee, of liever een verzameling ideeën die de basis vormen van de overtuiging dat voeding een essentieel onderdeel is van het leven en dat daarom de kwaliteit van het leven onvermijdelijk verbonden is aan het genieten van gezond, smakelijk en gevarieerd eten.
Precies het tegenovergestelde van ‘Fast Food’, bedacht om haastig en gedachteloos te consumeren. Met als enig positief aspect dat je het onmiddellijk kunt herkennen (omdat het allemaal op elkaar lijkt) en dat de prijs laag is (door standaardisering en matige kwaliteit).
Slow Food daarentegen staat voor het inzien hoe belangrijk voeding is, door te leren genieten van de diversiteit in smaken en recepten, de vele verschillende productiegebieden en producenten te leren kennen en door de wisselende seizoenen en de sociale functie van eten te respecteren.
Slow Food Story
Productie: Italië, 2013
Speelduur: 1 u. 14′
Regie: Stefano Sardo
In Rome te bekijken in Cinema Quattro Fontane
De trailer van de film kan je bekijken via deze link
Hier vind je een overzicht van de bioscoopzalen in Italië waar Slow Food Story te zien is.
www.slowfood.it – www.slowfood.nl – www.slowfood.com
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 8 juni 2013. Bekijk het origineel.