De restauratie van twee historische gebouwen, de beroemde Serra en de bijhorende Torre Moresca, is bijna klaar. Daarmee wordt na vele jaren een unieke architectonische bezienswaardigheid toegevoegd aan het nooit eindigende Romeinse lijstje met interessante dingen die je zeker één keer in je leven moet bezoeken.
De restauratie begon na ruim 70 jaar verwaarlozing in het najaar van 2007 en zal in de loop van deze maand voltooid zijn. Aan de renovatie van beide monumentale gebouwen hangt een prijskaartje van maar liefst 4 miljoen euro. De restauratie van de fraaie kunstmatige Moorse grot wordt binnenkort ook aangevat. De serre, de Moorse toren en de grot worden ongetwijfeld belangrijke nieuwe toeristische attracties in Rome.
Het Moorse complex, een meesterwerk van eclecticisme, werd gebouwd tussen 1839 en 1840 voor prins Alessandro Torlonia die een gedeelte van zijn domein aan de Via Nomentana wilde inrichten als een soort pre-Disneyland, een negentiende eeuws speel- en pretparkje, typisch voor de rijke families uit die tijd, die elkaar voortdurend probeerden te overbluffen met de meest uiteenlopende en aparte zaken op het vlak van kunst en architectuur.
Het ontwerp is van Giuseppe Jappelli, een visionaire architect, die zich liet inspireren door de Moorse kastelen in Spanje, een land waar hij echter nooit was geweest en waarvan hij de gebouwen alleen maar kende van een oud prentenboek over Arabieren in Spanje. Aanvankelijk wilde Jappelli een soort Indische pagode bouwen. Een schets van dat ontwerp is bewaard gebleven en bevindt zich in de bibliotheek van Padua. De prins koos echter uiteindelijk voor de Moorse benadering.
De bouw was een delicate operatie, vooral door de talrijke details die de architect wilde integreren. Zo werden de monumentale Moorse ramen gemaakt door een Romeinse vakman die zich baseerde op de oorspronkelijke ontwerpen in Spanje en daarvoor zelfs speciaal met de hand geblazen glas liet importeren uit Duitsland.
Het interieur van de Serra puilt uit van de rariteiten, waaronder een valse bakstenen muur, gordijnen die een trompe l’oeil blijken te zijn en een mysterieuze fonteinnimf die de bezoekers lijkt uit te dagen. Het dak en de dakspanten zijn voor de restauratie opnieuw ontworpen, maar werden gebaseerd op het originele model.
De toren zelf kan meteen dienen als decor voor een goochelshow. Langs de wenteltrap, bekleed met de originele decoratie met witte stippen op een beige achtergrond, zie je eerst het ingenieuze mechanisme dat werd ontworpen om via een soort liftsysteem rijke buffetten met voedsel vanuit de keuken tot bij de gasten op het prachtige Moorse dakterras te brengen. De diners op het Moorse terras in Villa Torlonia, met een overvloedige aanvoer van spijs en drank, waren destijds veelbesproken bij de Romeinse elite.
Het mechanisme van de speciale machine wordt momenteel eveneens hersteld en dat werk moet eind juli 2011 klaar zijn. De toren bestaat uit drie kamers op drie niveaus: een kleine kamer op de eerste verdieping, een tweede de dienst deed als keuken en een kleine zaal op de derde. Buiten is er een ijzeren ladder die leidt naar een terras. De buitenzijde van de toren was beschilderd om op die manier stenen en metselwerk na te bootsen. Aan de binnenzijde waren de muren geel geverfd.
De ronde of hoefijzervormige ramen hebben gietijzeren frames met Moorse motieven waarin gekleurd glas was ingewerkt. De eetkamer heeft een zeshoekige vorm, eveneens met Moorse decoraties. Het stucwerk van de kamer is uitgevoerd in zilver met een blauwe achtergrond. De ramen waren bekleed met kolommen en kobaltblauw met zilverkleurige arabesken.
Gebrandschilderd glas versierde de kamer. Aan elke vensterbank van de kamer bevonden zich kleine aquaria met vissen. Zowel de vloer als het plafond waren verfraaid met fresco’s. Achter de muren waren er zitplaatsen, bekleed met dure stoffen.
De befaamde kunstmatige Moorse grot dateert uit 1840 en werd eveneens ontworpen door Jappelli. Jammer genoeg werd een deel ervan begin vorige eeuw gesloopt. Tussen 1905 en 1908 werden werken uitgevoerd aan zowel de serre als de toren. Daarbij verdwenen ondermeer ook de twee marmeren leeuwen aan de ingang van het gebouw en diverse schilderingen. De toegang tot de grot, dicht bij de serre is nauwelijks zichtbaar.
In de grot bevinden zich namaak stalactieten en stalagmieten, bedekt met mossen en andere planten. De kleine meertjes, riviertjes en houten hangbruggen worden eveneens in ere hersteld. In de stadsbegroting wordt nog eens 930.000 euro uitgetrokken voor bijkomende restauraties in de tuin van het uitgestrekte Torlonia-domein. In dat bedrag zitten ook de kosten voor verlichting en een anti-inbraaksysteem vervat.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 25 maart 2011. Bekijk het origineel.