Er werd de voorbije maanden rustig aan gewerkt, maar zopas is de nieuwe website van de Koninklijke Belgische Kerk en Stichting Sint-Juliaan-der-Vlamingen definitief gelanceerd. Dit trefpunt van heel veel Vlamingen in Rome kan je voortaan vinden op dit adres: www.sangiuliano.org. Wij danken San Giuliano bij deze voor de mooie link naar www.spqr.be, onze eigenste S.P.Q.R.-website. San Giuliano is een stukje Vlaanderen in Rome. We hebben het dan concreet over de San Giuliano dei Fiamminghi (Sint-Juliaan-der-Vlamingen), de nationale kerk van België in Rome. Dit kleine maar zeer mooie kerkje ligt in het hart van de oude stad, ingebouwd in een oude palazzo aan de Via del Sudario nr. 40, tussen de San Andrea della Valle en de Largo Argentina, vlak achter de Corso Vittorio Emanuele II. Van oorsprong is de San Giuliano de kerk van het graafschap Vlaanderen. De bewoners van de andere Zuid-Nederlandse gewesten kwamen samen in de San Maria dell’Anima. Deze oorsprong is nog heel duidelijk te zien, ondermeer aan de deuromlijsting, waar de wapens prijken van de ‘Vier Leden’ van Vlaanderen, nameijk Gent, Brugge, Ieper en het Vrije van Brugge. Rechts van het beeld van Sint-Julianus aan buitenzijde van de kerk, hangt het schild met de Belgische leuze: Eendracht maakt macht. De oorsprong van de stichting is niet met zekerheid bekend. De kerk zou oorspronkelijk als pelgrimshospitaal uit de tijd van de Kruistochten stammen en ook hebben dienst gedaan als opvanghuis voor de Vlaamse pelgrims die naar Rome kwamen. Sommige bronnen dateren de stichting zelfs nog uit de periode daarvóór. In ieder geval is er al van in de 8ste eeuw sprake van het hospitium Sint-Juliaan in Rome. In 1096 zou graaf Robrecht II van Vlaanderen, op weg naar de eerste kruistocht in het Heilig Land, de stichting bezocht hebben en bij zijn bezoek aan Rome rijke schenkingen aan deze kerk hebben gedaan. Anderzijds lijkt de ligging van de kerk in het hart van de stad, in de Tiberbocht, eerder op een oorsprong in de latere Middeleeuwen te wijzen, aangezien de oudste stichtingen van dit type, zoals de San Michele dei Frisoni, in de Borgo bij de Sint-Pieter liggen. Tastbaar wordt de geschiedenis met de hernieuwing van het hospitaal in 1444 en de nieuwe wijding van de kerk in 1491. De oorspronkelijke statuten uit 1444 (in het Nederlands gesteld) bleven bewaard in kopie in het inschrijvingsregister van de broederschap van Sint-Julianus uit 1574. Ook de broederschap zelf was overigens ouder dan deze datum: Karel V, die tijdens zijn bezoek aan Rome in 1536 in het dichtbijgelegen Palazzo Vidoni logeerde, werd lid van deze broederschap. Een ander belangwekkend archiefstuk is het register van behoeftige pelgrims die ondersteuning ontvingen, over de periode 1624-1790. Het huidige aanzicht van de kerk is essentieel eind 17de- en 18de eeuws. Enkele grafstenen uit de oudere kerk zijn bewaard gebleven en in de vloer ingemetseld, zoals die van Joris Clerici uit Jabbeke (1499), vertegenwoordiger van een Mechelse bank bij de Curie. Bij deze verbouwing speelde Nicolaas van Haringhen (1705), een apotheker met wortels in Ieper, een hoofdrol. Als lid van de broederschap sinds 1656 gaf hij zelf opdracht tot enkele verfraaiingen, maar bovenal liet hij de broederschap zijn hele fortuin na. Een gedeelte hiervan was bestemd om behoeftige Vlaamse meisjes die in Rome verbleven, een passende bruidsschat te bezorgen. In de 18de eeuw vielen de activiteiten van de broederschap wat stil, maar kerk en stichting wisten zich te handhaven en genoten tijdens het verenigde koninkrijk zelfs een aparte erkenning. Na 1830 liet het pas onafhankelijke België zijn nieuw verworven positie tot uiting komen door de San Giuliano als nationale kerk te kiezen. In 1844 vormde een nieuw reglement de vroegere pelgrimsstichting om tot echte nationale kerk. Verschillende grafmonumenten in de kerk stammen juist uit de aanvangsperiode van de nieuwe staat. Onder de 19de-eeuwse monumenten verdient het graf van gravin de Celles, echtgenote van de ambassadeur van de (verenigde) Nederlanden te Rome, een aparte vermelding. Het werd vervaardigd door de neoclassicistische beeldhouwer Matthias Kessels uit Maastricht. In de twee wereldoorlogen speelde de kerk haar rol in de patriottische sfeer van de Belgische kolonie te Rome: een bijzonder voorval was ondermeer het bezoek van kardinaal Mercier, in 1916, die in volle Duitse bezetting erin slaagde om naar Rome te komen. Het San Giuliano-kerkje is een bezoek meer dan waard, maar is meestal gesloten of enkel op afspraak te bezichtigen. Klik hiervoor op de knop ‘Bezoek kerk’ op de nieuwe website www.sangiuliano.org. Je kan er echter ook iedere zondag om 10.30 u. stipt een Belgische eucharistieviering bijwonen. Meteen krijg je dan de kans om volop te genieten van het prachtige interieur. Interessant om weten: onder haast alle huizen en restaurants in de hele buurt, maar zeker onder het kerkgebouw en vooral onder de vlakbij gelegen kerk Sant Andrea della Valle, liggen de resten van het Theater van Pompeius. Op deze plek, in dit theater, werd Julius Caesar vermoord, meer bepaald in de Curia, achter de kerk, op 15 maart in het jaar 44 voor Christus. De Senaatszittingen hadden normaal plaats in de Curia op het Forum Romanum, maar dat was wegens verbouwingswerken tijdelijk onmogelijk. Met Caesar verdween de republiek en begon het Romeinse keizerrijk. Caesar’s zoon Octavianus, versloeg de moordenaars Brutus en Cassius in 42 v. Chr. Deze werd in 27 v. Chr. de eerste keizer en kreeg toen de naam Augustus (de verhevene). Zijn leuze: ‘haast u langzaam’. Van het theater zelf (voltooid in 55 v. Chr.) is niet veel meer over, al zijn er in vrijwel alle kelders van huizen en restaurants in de buurt nog restanten te zien. Het was het eerste stenen theater van Rome, goed voor 40.000 toeschouwers. De San Giuliano bevindt zich dus op een wel heel historische plek. Maar dat is in Rome eigenlijk niet echt moeilijk. www.sangiuliano.org
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op 17 november 2004 op het Romenieuws-archief.