Veertien van 23 nieuw erkende Nederlandse rijksmonumenten stammen uit de Romeinse tijd. Dat heeft de Nederlandse minister van Cultuur Ronald Plasterk (PvdA) bekendgemaakt. De aangewezen monumenten liggen verborgen onder de grond. Archeologen hebben onder meer resten van een Romeinse tempel gevonden in het Gelderse Elst. Ook het Domplein in Utrecht behoort tot een van de vindplaatsen. Op het plein zijn sporen aangetroffen van een Romeinse legerplaats en resten van middeleeuwse kerken. Volgens de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) verdient de Romeinse periode een betere vertegenwoordiging in het monumentenbestand. In andere landen in Europa werden in de afgelopen jaren al delen van de Romeinse rijksgrens op de werelderfgoedlijst Unesco geplaatst. Negen andere monumenten behoren niet tot de Romeinse tijd. Onder meer in het Friese Dongeradeel zijn resten van een oud kloostercomplex op een terp uit de ijzertijd aangewezen als rijksmonument. Deze eer valt ook resten van een scheepswrak bij de Houtribsluizen op het IJsselmeer bij Lelystad ten deel. De archeologische vondsten worden zoveel mogelijk op de vindplaats bewaard. Volgens de RACM is de bodem de beste conservering van de historische resten. In Nederland zijn ongeveer vijftienhonderd archeologische vindplaatsen wettelijk beschermd.
De complete lijst van nieuwe archeologische monumenten:
1 t/m 5. Kerstendal, Louisedal, Cortendijk, Swartendijk (Groesbeek, Gelderland) en Mariënbosch (Gelderland, Nijmegen): resten van een aquaduct uit de Romeinse tijd.
6. Elst (Overbetuwe, Gelderland): resten van een tempelcomplex uit de Romeinse tijd.
7. Elsenerveld (Hof van Twente, Overijssel): resten van een nederzetting uit het laat-neolithicum en de vroege bronstijd.
8. Domplein (Utrecht): resten van een Romeinse legerplaats en van middeleeuwse kerkgebouwen en keizerlijke residentiegebouwen.
9. Leidsche Rijn – Prinses Amaliapark (Utrecht): resten van een nederzetting uit de late ijzertijd en Romeinse tijd.
10. Leidsche Rijn – De Balije (Utrecht): resten van een tracé van de Romeinse Limesweg, met kadebeschoeiing en scheepswrak De Meern 4.
11. Leidsche Rijn – Groot Zandveld (Utrecht): resten van een Romeinse wachttoren en een nederzetting uit de Romeinse tijd en vroege middeleeuwen.
12. Leidsche Rijn – Archeologiepark (Utrecht): resten van een nederzetting uit de ijzertijd en Romeinse tijd.
13. Woerden – Kerkplein (Utrecht): resten van een Romeinse legerplaats.
14. Laag Dalem (Gorinchem, Zuid-Holland): bewoningssporen uit het laat-neolithicum en de bronstijd.
15. Roomburg (Leiden, Zuid-Holland): resten van een Romeins kampdorp en van de oever van de Corbulogracht.
16. Waddenzee – Burgzand Noord III (Texel, Noord-Holland): ensemble van vijf scheepswrakken uit de zeventiende en achttiende eeuw.
17. Aartswoud – polder de Hoge Weere, Veersloot, ‘t Hoog, Drie Bunders (Opmeer, Noord-Holland): resten van een nederzetting uit het laat-neolithicum.
18. IJsselmeer – Houtribsluizen 1 (Lelystad, Flevoland): scheepswrak uit de late middeleeuwen.
19. Aduard (Zuidhorn, Groningen): resten van de laat-middeleeuwse cisterciënzer Bernardusabdij op een wierde uit de ijzertijd.
20. Rinsumageest – Klaarkampsterweg (Dongeradeel, Friesland): resten van het laat-middeleeuwse cisterciënzer kloostercomplex Klaarkamp op een terp uit de ijzertijd.
21. Belversche Akkers (Haaren, Noord-Brabant): resten van grafvelden en bewoningssporen vanaf de bronstijd en een kapel en kerkhof uit de late middeleeuwen.
22. Borgharen – Pasestraat (Maastricht, Limburg): resten van een Romeinse villa en een Merovingisch grafveld.
23. Busschopsweg (Leudal, Limburg): grafheuvels op een urnenveld uit de late bronstijd en ijzertijd en bewoningssporen uit het meso- en neolithicum.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 15 januari 2009. Bekijk het origineel.