Italianen, vooral dertigers en veertigers, beginnen steeds meer het groeiende aanbod artisanale bieren te ontdekken. Zowel bieren uit eigen land als uit het buitenland vallen in de smaak. Jarenlang dronken Italianen in de zomer weleens een pintje bier, zeg maar een Peroni, Moretti of Nastro Azzurro, gewoon uit dorst, of bij de pizza, maar tegenwoordig wordt bier alom gewaardeerd omwille van de smaak en de gastronomische kwaliteiten.
Een en ander heeft zeker te maken met de trendy Romeinse restaurants die steeds vaker uitpakken met een zeer gespecialiseerde bierkaart, maar ook door de komst en de opening van heel wat kleine familiale brouwerijen en gespecialiseerde biercafés. Ook de bekende organisatie Slow Food sprong al op de bierkar en lanceerde, volgens hun strenge criteria, een aparte gids: de Guida alle Birre d’Italia di Slow Food.
De opgang is merkbaar in heel Italië, maar in Rome, zoals steeds een goede graadmeter voor nieuwe trends, is het bieroffensief sinds enkele maanden pas echt ingezet. En sinds de opening vorige maand van Open Baladin, een nieuw concept van horecagoeroe Teo Musso, lijkt de bierhype helemaal niet meer te stuiten.
Bier en Italianen: er is nooit een bijzondere band geweest. Jawel, Italië had en heeft uiteraard een aardige bierproductie, beschikt over een aantal grote pilsmerken, al zijn die de jongste jaren ofwel van de markt verdwenen of geleidelijk overgegaan in buitenlandse handen, maar van een biercultuur zoals in België was nooit sprake. Er zijn natuurlijk uitzonderingen, zoals Antonio en Daniela, uitbaters van een kleine biercafé in Trastevere, die al bijna vijftien jaar hardnekkig de betere buitenlandse (vooral Belgische) bieren promoten in Rome.
Zij mogen in de eeuwige stad gerust de bierpioniers worden genoemd. De bierkaart van hun zaak Il Vecchio Gandalf (Piazza San Calisto 15) bevat zo’n 60 bieren en die krijgen op de bierkaart allemaal een pagina met een foto en wat uitleg. Wie wat meer wil weten over een bier of een brouwerij hoeft maar één vraag te stellen aan Antonio, die je dan meteen trakteert op een uitgebreide verhandeling.
Het cliënteel van Il Vecchio Gandalf is erg divers en van alle leeftijden. Er komen uiteraard heel wat Romeinse jongeren over de vloer, maar gezien de ligging komen er ook weleens toeristen terecht. De zaak is naar Romeinse normen niet zo groot, maar het terras maakt wel wat goed. Aan de toog staan enkele barkrukken. In tegenstelling tot een andere biercafé met veel Belgische bieren in de wijk Testaccio, vallen de prijzen bij Antonio en Daniela erg goed mee, zeker als je weet dat bier in een Romeinse pub nergens echt goedkoop is, zelfs niet een gewone pils.
Volgens Antonio zijn de meest gedronken bieren in zijn zaak La Chouffe (het bekende bier uit de Ardennen met het kleurrijke kaboutertje op het etiket) maar dan wel de grote fles van 75 cl) en het befaamde trappistenbier Chimay. Je kan de baas van Il Vecchio Gandalf overigens steeds een plezier doen met allerlei leuke bierattributen en vooral met petjes van diverse biermerken. Die hangt hij allemaal netjes omhoog boven de toog.
Eén van de nieuwste aanwinsten in Rome is Brasserie 4:20 (Via Portuense 82), een beetje voorbij Porta Portese, een zaak die omschreven kan worden als een ware biertempel. Alles staat hier in het teken van bier. Er kan uiteraard (veel) bier worden geproefd maar aan de zaak is ook een kleine brouwerij verbonden. In een bierwinkel kan je lekkere dingen vinden om mee naar huis te nemen. Je kan er ook iets eten maar het bier blijft alomtegenwoordig.
Heb je al eens spaghetti met tripel geproefd, zwaardvis met stout of pannacotta met moutbier? Er zijn permanent tien tot vijftien bieren van het vat verkrijgbaar, afkomstig uit de hele wereld, gaande van Blauwe Bijl, Bran Menta, Via Emilia, tot Donder & Bliksem. De bierkaart is enorm, zelfs bieren van kleinere Belgische brouwerijen die minder bekend zijn, staan erop. Een aparte sectie is gewijd aan zeldzame en vintage bieren.
Ook in Trastevere, maar aan de andere zijde, vlakbij Ponte Sisto, vind je twee bierpubs in dezelfde straat. De eerste is Ma Che Siete Venuti a Fà (Via Benedetta 25), waar steeds een tiental unieke bieren van het vat verkrijgbaar zijn. Bij een recent bezoek ontdekten we daar zelfs enkele Belgische bieren tussen: Bink Blond, Estivale en Triple (La Rulles) en enkele bieren van Cantillon.
Vlakbij vind je de pizzeria annex pub Bir & Fud (Via Benedetta 23), waar je uitsluitend bieren van kleine Europese artisanale brouwerijen aantreft. Een greep uit de kaart: Birra del Borgo, Troll, Maltus Faber, Almond ’22, L’Olmaia, Opperbacco, Scarampola, Maltovivo, Lurisia, Panil, La Petrognola, Trentatre, Maiella, en zo gaat dat nog een tijdje door. Kiezen is moeilijk.
Enkele weken geleden opende aan de Via Degli Specchi 6 een nieuw, trendy bierhuis, dat al vanaf de eerste dag bomvol zat. De komst van Open Baladin was dan ook lang verwacht in het Romeinse uitgaansmilieu en iedereen wil er nu zo snel mogelijk een kijkje nemen. De zaak ligt centraal in binnenstad, niet ver van de Campo de’ Fiori.
Behalve meer dan honderd bieren op fles, geplaatst in een grote, verlichte muur, beschikt men hier over niet minder dan 40 ambachtelijke Italiaanse bieren van het vat. Of dat enorme aantal kan worden volgehouden valt nog af te wachten, maar volgens de eerste vaststellingen lijken de Romeinen dit alles wel te lusten.
De belangrijkste ruimte in de Open Baladin is enorm groot, bijna vierkant van vorm, en dit is meteen het epicentrum van de zaak, waar je kan kiezen uit 40 tapbieren. De kranen zijn verdeeld over diverse plaatsen in de zaal, zodat kiezen niet te moeilijk wordt. Open Baladin is tevens een brouwhuis, met bieren zoals Baladin en Birra del Borgo.
De zowat honderd flessenbieren vertegenwoordigen de top van de Italiaanse bierproductie. De selectie is hoofdzakelijk gebaseerd op de voormelde Guida alle Birre d’Italia di Slow Food. De uitbaters zweren bij Italiaanse producten, en dat tovert de ruimte eigenlijk om in een soort permanent proeflokaal of proeffestival voor Italiaanse bieren.
Een aantal Italiaanse brouwerijen heeft overigens al beloofd om speciaal voor dit bierhuis een exclusief speciaalbier te ontwikkelen. Het eerste is al op komst, het Hibiscus dell’Olmaia kerstbier. De rest van de centrale hal wordt bezet door kleine tafeltjes, op de muur bevindt zich de indrukwekkende lijst van tapbieren en andere informatie. De prijzen vallen naar Romeinse normen best mee: een glas van 33 cl kost 4 euro, voor de zeer speciale bieren betaal je 5 euro.
Ondanks de voorliefde voor Italiaanse producten is er in Open Baladin, toch nog een kamer uitsluitend gewijd aan de beste buitenlandse bieren. Dit wordt allicht het toevluchtsoord van de echte bierliefhebbers. Iedere maand komt er een brouwer spreken over zijn product. Deze maand is dat Gijs Swinklers van La Trappe, in november komt Gregory Rulles, in december een afgevaardigde van Cantillon. De maanden daarop worden nog meer (Belgische) brouwers verwacht.
Initiatiefnemer Teo Musso heeft overigens grote plannen met zijn Open-project. Het is zijn bedoeling een reeks ‘Open’ brouwerijen te openen, verspreid over het hele land. De zaak in Rome wordt omschreven als ‘Nummer 0’, een testzone als het ware, waaruit de rest moet groeien. In april volgend jaar plant Musso een brouwerij/bierhuis in Santa Vittoria d’Alba (Piemonte), niet ver van Piozzo.
De bedoeling is geleidelijk in alle Italiaanse regio’s een zaak te openen. Op langere termijn wil de initiatiefnemer zelfs de stap naar New York zetten om de Amerikanen Italiaanse bieren te leren drinken. De ambitieuze uitbater heeft daarvoor zelfs al een datum en plaats op het oog: in 2011, tussen 5th Avenue en Broadway, niet ver van Central Park. De tijd dat Italixë de wereld veroverde met enkel wijn, olijfolie en pasta lijkt voorgoed voorbij!
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 6 november 2009. Bekijk het origineel.