De pompoenen zijn er weer. Je kan ze eten op vele manieren of anders gebruik je ze wel om een Halloween-verschrikking in elkaar te knutselen. Of je doet mee met een kweekwedstrijd om “de grootste” te hebben. Westerlingen maakten voor het eerst melding van pompoenen tijdens de kolonisatie van Amerika. Nochtans waren de Romeinen reeds vertrouwd met de pompoenfamilie. In Pompeji en Egypte zijn echter fresco’s aangetroffen van iets wat duidelijk een pompoen of tenminste een zeer sterk gelijkende vrucht was. Hoe kan dat nu?
Pompoenen maken deel uit van de familie van de komkommerachtigen, de Cucurbitaceae, een zowat duizend vruchten en groenten tellende groep. De bekendste zijn meloen en watermeloen. Bij de bekendste groenten horen augurk, komkommer, courgette en de pompoen. Ook de eetbare fleskalebas (Lagenaria siceraria) hoort daarbij. Die zou ooit van Amerika naar Afrika gedreven zijn en zich daar hebben eeuwenlang fors hebben vermenigvuldigd.
Dat verklaart waarom dergelijke vruchten in 3.500 jaar oude graven in Egypte werden aangetroffen en op fresco’s in Pompeji. Dit familielid van de pompoen wordt al millennia lang in grote delen van Afrika geteeld. De gedroogde vruchten worden er als muziekinstrument en keukengerei gebruikt. De Romeinen gebruikten kalebassen als vazen in badhuizen en als wijnvaten. De Grieken noemden ze sikuas pepon, wat in het Latijn werd omgebogen tot pepo. De Fransen maakten er pompon van, de Engelsen pumpion. Wellicht ging het hier om meloenen of om grote groenten van de pompoenenfamilie.
Toen de eerste kolonisten de pompoenen zagen die de indianen teelden in de Nieuwe Wereld, gaven ze die ook de naam pumpion, wat snel verbasterd tot pumpkin. Aanvankelijk hadden ze er weinig belangstelling voor tot de eerste strenge winter hen van gedachten deed veranderen. De kolonisten zagen hoe de indianen grote stukken uit de pompoenen sneden en ze boven het vuur roosterden of in water kookten. De schillen sneden ze in repen om te drogen. Met de repen weefden ze matten.
De pompoenfamilie met haar 500 (!) soorten wordt onderverdeeld in vijf groepen: zomerpompoenen, herfstpompoenen, winterpompoenen, gewone pompoenen en sierkalebassen. Algemeen wordt een onderscheid gemaakt tussen de Cucurbita maxima met grote vruchten (traditionele pompoenrassen, winterkalebassen en siervormen zoals de banaan, de Buttercup, de Hubbard), de Cucurbito pepo (zomerkalebassen zoals courgette en mergpompoen, zomerpompoenen en sierkalebassen) en de Cucurbita siceraria (eetbare flespompoenen).
Kies bij aankoop voor pompoenen met een harde schil zonder vlekken, kneuzingen of schrammen, en waarvan de steelaanzet nog aanwezig is. Voel ook of ze zwaar wegen. Winterpompoenen kan je tot 4 maanden houden op een koele droge plek met een temperatuur van 10 tot 12°. Spaghettipompoen kan je 2 maanden houden. Verwijder van stukken pompoen altijd de pitten en de draden vooraleer je ze bewaart. Verpak de vruchten vervolgens in plasticfolie. Zo’n stuk is een dag of twee houdbaar in de koelkast. Pompoenen kan je koken, bakken en roosteren. Verwijder voor het gebruik de pitten en het draderige gedeelte, en schil dan de stukken. Daarvoor heb je een stevig mes nodig, want sommige soorten hebben een bijzonder harde schil. Je kunt het vruchtvlees in repen snijden of in blokjes, en grillen, koken, stomen of stoven. Reken 15 tot 20 minuten om ze te garen.
Prominent in de Italiaanse keuken is de courgette. De naam van de courgette (Cucurbita pepo) of Kussa is afkomstig uit Frankrijk, heet in het Italiaans zuchetti en wordt in Amerika squash of zucchini genoemd. Onder de naam squash worden echter veel meer eetbare soorten verstaan, die in Europa nauwelijks bekend zijn. De courgette is een niet klimmende pompoen met komkommerachtige vruchten. Voor de vruchtzetting is bestuiving door bijen noodzakelijk. In Griekenland en Italië worden zeer jonge vruchten waar de gele kroonblaadjes nog aanzitten als een delicatesse gegeten. Meestal worden de vruchten, die een flauwe smaak hebben, geoogst als ze ongeveer 20 cm lang zijn. Bij latere oogst worden ze sponzig.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 14 oktober 2008. Bekijk het origineel.