Het is in Rome altijd riskant om bij grote bouwprojecten de uitvoeringstermijn en de datum van voltooiing te vermelden. De bouwtijd wordt immers vrijwel zonder uitzondering altijd (en meestal fors) overschreden en de einddatum van het bouwproject schuift in principe altijd wel enkele keren op. Daarbij denken we dan niet in termen van enkele maanden maar meestal in jaren.
Het is een plaag waarmee Rome al vele jaren kampt en met de realisatie van de Città dei Giovani, de Stad van de Jeugd, die op de plaats komt van de voormalige Mercati Generali, het enorme markthallencomplex aan de Via Ostiense, is dat niet anders. Het project dat onder meer een bibliotheek, een bioscoopcomplex, sportfaciliteiten, een winkelgebied, ontmoetingspleinen en enkele studentengebouwen voorziet, werd al meermaals uitgesteld. Zopas werd 2020 vooropgesteld als nieuwe openingsdatum. Het project sleept al twaalf jaar aan.
Een nieuwe overeenkomst tussen de bouwers-investeerders en het stadsbestuur van Rome moet de impasse van de voorbije twaalf jaar doorbreken. Het project wordt wel enigszins gewijzigd. Zo is nu plaats voorzien voor een publiek park en een openbare ruimte die 24 uur per dag beschikbaar zullen zijn. Het groene binnenplein dat eerst in het winkelcentrum was voorzien zal nu een soort nieuwe straat doorheen de buurt worden. Ondergronds, langs de Via Ostiense, komen meer parkeerplaatsen.
Na de zoveelste ontmoeting tussen de ondernemers-investeerders Pierluigi Toti en de machtige vastgoedmagnaat Robert De Balkany en het stadsbestuur, werd het dossier een paar maanden geleden opnieuw in een stroomversnelling gebracht. De stad Rome geeft het publieke gedeelte voor zestig jaar in erfpacht en krijgt daar 500 miljoen euro voor, een niet te versmaden bedrag in de volkomen lege stadskas van Rome. In plaats van de openbare ruimte grotendeels onder te brengen in een privé- en een commerciële ruimte wordt deze nu, in combinatie met de ondergrondse parkeergarages, flink uitgebreid.
Het project rond de Mercati Generali werd al onderzocht in 2005, in opdracht van de toenmalige burgemeester Walter Veltroni. In 2008 werd het project goedgekeurd door het kabinet-Veltroni en leverden de in Nederland geboren toparchitect Rem Koolhaas en Ellen van Loon namens hun internationale architectenbureau OMA (vroeger het Office for Metropolitan Architecture) de eerste plannen voor deze buurt af. OMA kwam als winnaar van een architectuurwedstrijd uit de bus. De herwaardering van de hele en inmiddels behoorlijk verloederde buurt was duidelijk op komst.
Maar na 2010 maakte de nieuwe burgemeester van Rome, Gianni Alemanno, er een boeltje van en diens opvolger, Ignazio Marino, bleef niet lang genoeg aan de macht om het dossier concreet op te volgen. Uiteindelijk viel de renovatie van de reusachtige markthallen helemaal stil. Ook architect Rem Koolhaas trok zich na de zoveelste wijziging in de plannen terug.
Dat het allemaal zo lang heeft geduurd heeft ook te maken met de vele vooronderzoeken en studies die moesten gebeuren. Dergelijke grootschalige werken zijn in Rome altijd al aan zeer strenge regels gebonden maar deze site heeft ook nog eens waarde als industrieel archeologisch erfgoed. Bovendien moest ook de impact van een dergelijk project op de leefbaarheid van de buurt worden onderzocht. Nadien konden de werken dan toch beginnen, maar vielen ze om de voormelde redenen uiteindelijk helemaal stil.
Nu wordt dus eindelijk voortgebouwd aan La Città dei Giovani of de Stad van de Jeugd. Het gaat om de volledige transformatie van de gebouwen van de Mercati Generali langs de Via Ostiense, die al vele jaren leegstaan. Het enorme terrein, zo’n 224.000 m² groot, waar het ooit bruiste van handelsactiviteiten, lag er jarenlang verloederd bij. De site moet een hypermodern trefpunt worden voor de Romeinse jeugd, waar onder meer bioscopen, een mediatheek, concertzalen, winkels, game-, en internetcentra, fitness- en wellnessruimtes, sportscholen en sporthallen, boekwinkels, een bibliotheek, cafeetjes en restaurants maar ook kantoren onderdak krijgen. Alles wordt volgestouwd met de meest moderne technologische en futuristische snufjes.
De grootste mediatheek van Italië zou er ook een plaatsje krijgen, net als het zogenaamde Forum dei Sapori, het Forum van de Smaken, dat een gastronomische topattractie voor alle burgers en toeristen zou moeten worden. Dit culinaire forum zou de talrijke smaken van de traditionele Italiaanse keuken in ere moeten houden en permanent promoten. Aanvankelijk was het de bedoeling dat dit culinaire paradijs een echte bezienswaardigheid en toeristische trekpleister zou worden, een topattractie waarvoor liefhebbers van koken en gastronomie speciaal de verplaatsing naar de Via Ostiense zouden maken. Maar sinds het Eataly-complex in juni 2012 in de buurt neerstreek, lijkt het enthousiasme voor het Forum van de Smaken fors bekoeld. Het blijft dus afwachten of het gastronomische gedeelte er wel komt.
De ligging van het terrein is in ieder geval bijzonder strategisch, vlakbij de oude stadsmuren en dankzij de bus-, trein- en tramhalte die zich vlakbij bevindt, ook nog eens erg vlot bereikbaar met het openbaar vervoer. De toekomstverwachtingen voor de Mercati Generali zijn na jaren onzekerheid opnieuw hooggespannen.
Het gebied met de voormalige hallen bevindt zich tussen de wijken Testaccio en Garbatella. Wie al eens het museum Centrale Montemartini bezocht, heeft wat verderop aan de overzijde van de Via Ostiense ongetwijfeld ook het grote aantal verlaten markthallen gezien. Dat enorme complex, waarvan ondertussen een gedeelte gerenoveerd is, is wat overblijft van de voormalige Mercati Generali.
Wie wat ouder is, heeft ook zeker en vast nog meegemaakt hoe hier iedere ochtend, vele jaren lang, allerhande voedingsproducten werden verhandeld. Het was destijds de grootste vroegmarkt van Rome waar zowat alle marktkramers en leveranciers inkopen kwamen doen om vervolgens met de verse producten naar de binnenstad te rijden.
Ook gemotiveerde restauranthouders kwamen hier graag persoonlijk langs, bijvoorbeeld om in de zeer vroege uren de mooiste vissen uit te zoeken die enkele uren voordien nog rustig in zee zwommen. Die kon je dan ‘s middags verorberen tijdens de lunch. Dat verleden is definitief voorbij. De restaurants hebben na de sluiting van de Mercati Generali andere kanalen moeten zoeken om hun verse vissen aan de veeleisende klanten te presenteren.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 24 oktober 2017. Bekijk het origineel.