De antieke meubels van Caffè Greco aan de Via dei Condotti zijn legendarisch. Talrijke beroemde schrijvers hebben nota’s gemaakt aan de tafels, en als de kasten en het andere meubilair konden spreken zou waarschijnlijk een stuk van de Romeinse geschiedenis moeten herschreven worden. Recent is de historische bar, reeds open sinds 1760 en sinds 1953 beschermd als monument, zes weken gesloten geweest wegens verbouwingswerken. Gianni Battistoni, voorzitter van de vereniging die de handelaars en enkele bewoners van de Via dei Condotti groepeert, is bezorgd over de toekomst van de beroemde koffiebar.
Sinds 10 januari waren er onderhoudswerkzaamheden aan de gang en begin deze week opende de zaak opnieuw de deuren. De grote vrees van de voorzitter is dat de belangrijkste kamer achteraan, degene die aanleunt tegen de Via delle Carrozze, in de toekomst zou getransformeerd worden in een soort restaurant, waardoor de aard en de omgeving van een van de oudste bars van Italië volledig zou veranderen. Op de eerste verdieping zouden overigens al aangepaste keukens geïnstalleerd zijn. In de Via delle Carrozze zou dan een nieuwe deur komen, waardoor het restaurant direct bereikbaar is en waardoor je dan eventueel, via de bar, een verbinding naar de Via dei Condotti zou krijgen.
Dergelijke ingreep is natuurlijk gebonden aan beperkingen die worden opgelegd door het stadsbestuur maar als de eigenaar kan argumenteren dat hij alleen maar een bestaande toestand moderniseert valt daar allicht weinig tegen te beginnen, ook al omdat wordt gefluisterd dat de hogere overheid al toestemming zou hebben gegeven voor de werken. De bezorgdheid van de bewoners en handelaars van de oude binnenstad wordt vooral ingegeven door het feit dat steeds meer traditionele handelszaken de deuren sluiten en worden omgebouwd tot een souvenirwinkel, vaak van Chinese oorsprong.
Er is in het Romeinse centro storico een ware oosterse invasie aan de gang. Winkels die al vele jaren het straatbeeld bepalen gaan dicht en maken plaats voor snuisterijen- en souvenirwinkeltjes. Ook een toenemend aantal fastfood zaken en pizzeria’s van bedenkelijke kwaliteit doen geleidelijk aan traditionele handelaars en de laatste bastions van echte tearooms en originele koffiebars verdwijnen. Maar aan een historische ontmoetingsplaats voor intellectuelen en kunstenaars, zoals Caffè Greco al eeuwenlang is geweest, kan volgens de voorzitter zeker niet worden geraakt.
Misschien heeft niemand je ooit verteld dat de espresso zoals wij die nu kennen (koffie in kleine kopjes) ontstaan is in Rome en wel in precies hetzelfde beroemde Antico Caffè Greco in de Via dei Condotti. Dat kwam omdat door een verbod op de invoer en het gebruik van koloniale waren, ingesteld door Napoleon, koffie snel schaars werd. De diverse bareigenaars begonnen dan maar hun beperkte voorraad koffie te vermengen met schraapsel van noten, bonen of kastanjes, maar dat smaakte natuurlijk nergens naar.
Tot de baas van Caffè Greco op het geniale idee kwam om echte koffie te serveren, maar slechts een piepklein slokje in een aangepast, kleiner tasje. In tegenstelling tot wat er bij de concurrentie werd geserveerd, konden de klanten in Caffè Greco toch nog even echt genieten van hun lievelingsdrankje. Dat werd een enorm succes en uit heel Rome kwamen mensen proeven van de kleine koffietjes. De espresso was geboren. Later werd het verbod op koffie weer opgeheven, maar de kleine kopjes zijn blijven bestaan. De gewoonte verspreidde zich doorheen heel Rome, vervolgens in de rest van Italië en tegenwoordig kan je wel overal ter wereld een kleine koffie of espresso bestellen.
Het Caffè Greco werd geopend door de Griek Nicola della Maddalena omstreeks 1760. Vergeleken met andere steden zoals Venetië of Wenen, ontstonden koffiehuizen in Rome pas vrij laat omdat de pausen lange tijd tegenstanders waren van genotsmiddelen zoals koffie en tabak. Gelukkig zijn de tijden veranderd zodat we vandaag zelfs kunnen genieten van een koffie op het dak van de Sint-Pietersbasiliek.
Het Caffè Greco heeft in de loop der eeuwen talloze beroemde stamgasten over de vloer gehad. Goethe kwam er, maar ook beroemde mensen zoals ondermeer Stendhal, Keats, Byron, Gogol, Baudelaire, Heine, Andersen, Carlo Goldoni, Giacomo Leopardi, Mark Twain, Casanova, Liszt, Wagner, Modigliani, Angelika Kaufman, Picasso, Winckelman, Ludwig II van Beieren, paus Leo XIII, Buffalo Bill, Orson Welles en vele anderen waren er graag gezien.
Het zijn maar enkele van de zeer vele bekende personages die er ooit over de vloer kwamen. Het diepe koffiehuis hangt vol souvenirs van talloze beroemdheden die er in het verleden vaak hun verbruik mee betaalden. Uiteraard gaat het vaak om kopies. De afstammelingen van de oorspronkelijke eigenaars zijn alleszins steenrijk geworden van wat hun (later soms erg beroemde) gasten zoal hebben achtergelaten.
Espresso kan je zeker bestempelen als de nationale drank van de Italianen. In heel Italië wordt espresso eenvoudig caffè genoemd. Espresso wordt op elk moment van de dag gedronken. De Italianen beginnen er ‘s morgens vroeg mee en zelfs laat op de avond wordt hij na een overvloedige maaltijd als digestief gebruikt (al dan niet gevolgd of vergezeld door een alcoholisch digestief). Een goede koffie wordt zeer heet uit een klein voorverwarmd kopje gedronken, al naargelang de smaak vaak met veel suiker.
De zachte crema, de roodbruine schuimlaag op de koffie, laat zien dat hij met de juiste druk en op de juiste temperatuur gezet is. Met de komst van de Arabieren in de 15de eeuw kwam ook de koffie het land binnen: in grote hoeveelheden werd deze van de Arabische wereld naar de christelijke wereld verscheept. Noord-Italiaanse kooplieden ontdekten al snel de marktwaarde van de koffieboon en lieten enorme ladingen aan de Venetiaanse Riva degli Schiavoni, de kade van de slaven, en in Trieste lossen. In Trieste staat nog steeds de bekende koffiebranderij Illy.
Het donkerbruine drankje raakte in korte tijd erg populair. Toen Paus Clemente VIII het oriëntaalse drankje uiteindelijk als “politiek correct” aanmerkte, was het hek van de dam en verspreidde de populariteit zich over geheel Europa. Italiaanse koffie heeft de naam erg sterk te zijn, maar het tegengestelde is vaak het geval. In werkelijkheid worden de bonen voor de Italiaanse markt alleen langer geroosterd dan de soorten die bijvoorbeeld bij ons worden verkocht. Er worden in Italië zeven verschillende koffiesoorten gebruikt waarvan de Arabica de belangrijkste soort is. Deze wordt vaak gebruikt voor het maken van espresso wegens de mildere smaak.
De wat bittere en zure Robusta zal eerder bestemd worden voor filterkoffie. Door de speciale roostertechniek wordt de smaak van de Italiaanse Arabica maling weliswaar sterker, maar tegelijkertijd onttrekt het proces ook het grootste gedeelte van de cafeïne aan de bonen. De Italiaanse caffè is dus, mits met mate gedronken, ook door mensen met een hoge bloeddruk te verdragen. En kan, in tegenstelling tot de hardnekkige verhalen, zonder al te veel slaapproblemen te veroorzaken, zeker ook ‘s avonds worden genuttigd. Al helpt een goede grappa wellicht nog altijd beter om een stevige nachtrust te garanderen…!
Antico Caffè Greco
Via dei Condotti 86, Rome
Tel. 06 6791700
www.anticocaffegreco.eu
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 28 februari 2010. Bekijk het origineel.