Christian Parisot, een van de bekendste Modigliani-kenners, zit sinds vorige maand thuis in Rome vast met huisarrest. Hij wordt verdacht van het verstrekken van echtheidscertificaten voor vervalste werken van de Italiaanse kunstenaar Amedeo Modigliani (1884-1920). Ook een Romeinse kunsthandelaar, Matteo Vignapiano, is in verband met deze zaak gearresteerd. Tegen nog zeven andere verdachten loopt een onderzoek, aldus de Italiaanse pers. Volgens de Romeinse politie zijn ook 59 mogelijk vervalste werken van Modigliani in beslag genomen, meldt de Corriere della Sera: 41 tekeningen, 13 grafiekbladen, 4 bronzen beelden en een olieverfschilderij. Geschatte waarde mochten ze echt blijken: ruim 6 miljoen euro.
Tot voor kort gold deze Christian Parisot, kunsthistoricus en auteur van Modigliani-oeuvrecatalogi, als een van de twee meest gezaghebbende toeschrijvingsdeskundigen. Hij werd geraadpleegd in de talloze disputen en zelfs rechtszaken over de authenticiteit van Modigliani’s. In Frankrijk, het land waar de Italiaanse kunstenaar de meeste van zijn schilderijen vervaardigde, had Parisot zelfs lange tijd een streepje voor op zijn grootste rivaal, de Fransman Marc Restinelli. Omdat Parisot beschikte over het zogenoemde ‘morele recht’ op toeschrijvingen, wat in Frankrijk juridische status heeft. Parisot en Restellini betwistten voortdurend elkaars authenticiteitsclaims. Onlangs nog, voorjaar 2012, toen een koper 950.000 euro betaalde voor het schilderij Jonge vrouw met zwart haar. Het Londense veilinghuis Bonhams had de toezegging van Restellini gekregen dat hij het schilderij zou opnemen in de oeuvrecatalogus waar hij al meer dan tien jaar aan werkt, onder de vleugels van het Wildenstein Instituut in Parijs. Parisot zei dat het om een vervalsing gaat. Voor sommige insiders leek het een vergeldingsactie voor een oudere zaak, waarin een koper tevergeefs een rechtszaak aanspande tegen het Wildenstein Instituut omdat Restellini een schilderij als vals bestempelde waarvan Parisot volhield dat het echt was. Insiders stelden toen al vragen bij de reputatie van Parisot. In Spanje had hij in 2002 een tentoonstelling georganiseerd met tekeningen van Jeanne Hébuterne. Deze Française was de minnares van Modigliani geweest; op de dag na de zelfmoord van de kunstenaar, in 1920, had ze zelf een einde aan haar leven gemaakt. Alle tekeningen bleken vervalsingen, vermoedelijk zelfs vervaardigd door Parisot. De Spaanse rechter achtte dat voldoende bewezen. Acht jaar later organiseerde Parisot een tentoonstelling in Palestrina, even buiten Rome. Daar nam de Italiaanse politie 22 valse Modigliani’s in beslag en startte het onderzoek dat leidde tot de huidige arrestatie.
Waarom trekt juist Modigliani nu zoveel vervalsers aan? Jan Teeuwisse, hoogleraar aan de universiteit van Leiden: ‘Om allerlei redenen, maar zeker ook vanwege de aantrekkelijkheid van zijn werk voor een miljoenenpubliek. Het is moderne kunst, maar toch prettig voor het oog.’ Een soort instapmodernisme. De prijzen zijn ernaar. Onbetwiste Modigliani’s gaan voor meer dan 20 miljoen euro van de hand. Zo verwacht Christie’s dat een portret van Jeanne Hébuterne uit 1919 op een komende veiling van 6 februari in Londen 26 miljoen euro zal opbrengen. En het voorlopige record staat sinds twee jaar op 44 miljoen euro, voor het schilderij Nu assis sur un divan (La belle Romaine). Er is nog iets behalve de hoge prijzen dat vervalsers trekt, zegt schilderijrestaurator Milko den Leeuw. “Door de eenvoud van stijl en herkenbaarheid lijkt Modigliani makkelijk te vervalsen. Maar dat is een vergissing. De valse Modigliani’s die ik voor ogen kreeg, waren eenvoudig te ontmaskeren. Zo hebben ze onder de strakke heldere figuren zelden de voorschetsen die echte Modigliani’s hebben.”
En de waarde van valse Modigliani’s? Als geen kenner in de echtheid gelooft, zijn ze voor zo’n 500 euro via allerlei websites te koop. Het verschil tussen echt en vals is gigantisch. Restellini, die voorlopig geen commentaar wil geven, is zich bewust van zijn macht. Dat hebben eigenaren van schilderijen die hij niet in zijn oeuvrecatalogus wil opnemen, hem wel ingepeperd. Hij is met de dood bedreigd. Maar zijn oeuvrecatalogus gaat gewoon uitkomen, verzekert Restellini. Parisot meent dat er meer Modigliani-schilderijen bestaan dan Restellini beweert. Maar wie wil Parisot nu nog geloven? Het antwoord is simpel: zij die een schilderij bezitten waarin Parisot de hand van de meester ziet… (Bron: NRC Handelsblad)
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 9 februari 2013. Bekijk het origineel.