Archeologen hebben in Rome meer dan waarschijnlijk de beroemde en in de oudheid vaak geciteerde eetkamer van keizer Nero ontdekt. Die kamer, door verhalen en schrijvers uit de oudheid overgeleverd als een ingenieuze plek die 24 uur per dag zeer precies mee bewoog met de omwenteling van de aarde en die op het plafondgewelf vermoedelijk ook bepaalde sterrenstelsels en astronomische symbolen toonde, werd gesitueerd in de Domus Aurea, het enorme Gouden Paleis van Nero. De ontdekking gebeurde echter op de Palatijnse heuvel, waarmee meteen een enkele theorieën overhoop worden gegooid.
Tot dusver werd immers aangenomen dat deze fameuze eetkamer zich situeerde in het – tot nog toe gekende – gedeelte van de Domus Aurea, aan de Colle Oppio. Het zou met name de Sala Ottagonale, de achthoekige kamer, geweest zijn waar Nero’s fameuze banketten zich hadden afgespeeld. Niet dus, want nu blijkt dat keizer Nero ook op de Palatijnse heuvel grote sier hield in een luxueuze eetruimte. Het is best mogelijk dat hij voor de locatie van zijn etentjes een onderscheid maakte tussen staatsbanketten en privédiners maar de Domus Aurea is allicht nog groter en luxueuzer geweest dan vermoed. De plaats waar nu het Colosseum en de Boog van Constantijn staan behoorden in ieder geval tot het paleizencomplex (Nero had er een vijver laten aanleggen), dat dus doorliep tot op de Palatijnse heuvel. Het gaat in ieder geval om een van de grootste archeologische ontdekkingen van de jongste jaren. Rome heeft nog lang niet alle geheimen uit het verleden prijsgegeven.
De archeologen waren al vier maanden aan het werk in de Vigna Barberini op de Palatino, toen ze eigenlijk per toeval, de fundamenten ontdekten van een ronde kamer van zowat 16 meter doorsnee. De totale ruimte bleek echter veel groter. De ruimte is misleidend omdat de wanden zeer dik zijn, tot twee meter, op sommige plaatsen zelfs meer. De kamer wordt ondersteund door een reusachtige pijler van vier meter doorsnede. Daarop moet zich de houten constructie, een wiel van ongeveer 12 meter, hebben bevonden die de zaal deed ronddraaien. De vloer kon door middel van kogellagers roteren. De buitenmuren van het gebouw zijn verbonden door twee overlappende bogen, voor respectievelijk de eerste verdieping – die momenteel nog wordt uitgegraven – en een tweede laag.
De structuur dateert alleszins van na de beruchte grote brand in 64, liep naar boven door en eindigde in een torengebouw van waarop Nero uitzicht had over de hele omgeving. Nero werd zodanig gehaat dat, na zijn zelfmoord in 68, zijn naam uit de geschiedenisboeken werd gewist. Het Gouden Paleis werd onder tonnen grond bedolven om alle sporen van Nero te laten verdwijnen. Precies door die handeling zijn waarschijnlijk aanzienlijke delen van de Domus Aurea bewaard gebleven, al moet er nog veel worden opgegraven. Ongetwijfeld liggen er nog heel wat mooie zaken op ontdekking te wachten.
Volgens de overgeleverde verhalen was Nero’s eetkamer inderdaad gebouwd op een draaiend houten platform, dat de beweging van de roterende aarde kon nabootsen. Het moet op technisch vlak een juweeltje geweest zijn, een speeltje waarmee Nero zijn gasten tijdens banketten en feesten steevast kon verbluffen. Het staat nu ook vrijwel vast dat de beroemde ‘coenatio rotunda’, die door wetenschappers altijd werd gesitueerd in de Domus Aurea, in feite gelegen was op de Palatijnse heuvel. Archeologen zijn alleszins wild enthousiast en spreken van “een wonder uit het verleden” en “een ontdekking zonder weerga in de Romeinse architectuur”. Hun enthousiasme is begrijpelijk want er zal nog heel wat geld nodig zijn om het ondergrondse onderzoek in de omgeving voort te zetten.
De eetzaal was voor de rijke Romeinen meestal de allerfraaiste kamer van het huis. Er lagen vaak marmeren mozaïekvloeren en de wanden waren zodanig mooi ingelegd met exotische marmersoorten dat het schilderijen leken. De eetzalen waren toen reeds voorzien van doorgeefluikjes en het was niet ongewoon dat bijvoorbeeld het plafond zich tijdens een feestmaal opende om een nieuw gedekte tafel neer te laten of om een regen van bloemen uit te strooien. Bij Nero moest het natuurlijk allemaal nog wat meer en beter zijn. De keizer bezat, volgens ondermeer Suetonius, zelfs een draaiende eetzaal die mee bewoog met de rotering van de aarde. Het is waarschijnlijk deze kamer die nu werd ontdekt. De komende maanden gaan we er ongetwijfeld meer van horen.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 30 september 2009. Bekijk het origineel.