Is dit het ware gelaat van Cleopatra?

Lichte, scherpe silhouet van de Lupa Capitolina, gebruikt als vervangfoto

Vele honderden schilders hebben de haast legendarische Egyptische koningin al proberen te vereeuwigen maar de kans dat hun afbeeldingen ook maar enigszins gelijken op de ware Cleopatra is miniem. Maar dankzij wetenschappelijke technieken is nu een nieuwe 3D-versie van het gezicht van Cleopatra gemaakt. Volgens onderzoekers zou dit de meest realistische afbeelding aller tijden zijn van de minnares van Julius Caesar. De beeltenis van Cleopatra kwam tot stand aan de hand van afbeeldingen op allerlei originele artefacten, zo meldt de Britse Daily Mail. Het resultaat is een mooie jonge vrouw met een iets donkerdere gelaatskleur dan tot dusver werd aangenomen. Volgens Egyptologe Sally Ann Ashton van de Universiteit van Cambridge, toont de beeltenis zowel de Griekse erfenis van Cleopatra als haar Egyptische opvoeding. Haar familie was oorspronkelijk van Grieks-Macedonische afkomst.

004_dec_15_5

Cleopatra VII was mede-heerser over Egypte naast haar vader Ptolemaeus XII Auletes, haar broers / echtgenoten Ptolemaeus XIII Theos Philopator, Ptolemaeus XIV Theos Philopator II, en later haar zoon Ptolemaeus XV Caesarion. In de herfst van 48 v. Chr. bracht Ptolemaeus echter zijn eigen macht in gevaar door onwettelijke inmenging in de zaken van Rome. Toen Pompeius, op de vlucht geslagen voor de zegevierende Julius Caesar, in Alexandrië bescherming zocht, liet Ptolemaeus hem vermoorden om bij Caesar in de gunst te komen. Caesar vond dit verraad echter zodanig verachtelijk dat hij de Egyptische hoofdstad innam en zichzelf als scheidsrechter tussen de rivalen Ptolemaeus en Cleopatra plaatste. Na een korte oorlog werd Ptolemaeus gedood en Caesar herstelde Cleopatra op de troon. Cleopatra versterkte vervolgens haar macht door een verhouding te beginnen met Julius Caesar die haar een zoon, Caesarion, schonk. Egypte bleef onafhankelijk, maar drie Romeinse legioenen bleven achter om het te verdedigen. Om de Romeinse Senaat niet voor het hoofd te stoten, weigerde Caesar echter zijn zoon te benoemen als zijn opvolger. In plaats daarvan benoemde hij zijn achterneef Octavianus. Cleopatra en Caesarion waren op bezoek in Rome tussen 46 en 44 v. Chr. en waren er ook aanwezig toen Caesar werd vermoord.

Na de moord vormde Marcus Antonius samen met Lepidus en Octavianus (de latere keizer Augustus) een nieuw triumviraat (driemanschap), dat de leiding had over Rome en het Romeinse Rijk. Marcus Antonius raakte eveneens in de ban van Cleopatra en vermoedelijk huwde hij haar. Een brief van Suetonius suggereert dit. Samen kregen ze drie kinderen: Ptolemaeus Philadelfia en een tweeling, Cleopatra Selena II en Alexander Helios. Hij riep hiermee echter het schrikbeeld op van een Egyptisch-Oosterse despotie, die het gevolg zou kunnen zijn van een machtsovername door hem met Cleopatra aan zijn zijde.

In het driemanschap was Marcus Antonius aanvankelijk de sterkste, Lepidus heeft altijd een ondergeschikte rol gespeeld. Octavianus kwam uiteindelijk echter als winnaar uit de onderlinge machtsstrijd. Dat had hij vooral te danken aan enkele ernstige politieke blunders van Marcus Antonius. Octavianus en ook veel Romeinen waren gekant tegen het feit dat Cleopatra als zelfstandige koningin werd behandeld en Romeinse provincies als geschenk kreeg. De situatie verslechterde nog feller toen Marcus Antonius en Cleopatra besloten Caesarion officieel als zoon van Caesar te erkennen. Dit betekende dat Octavianus geen recht zou hebben Caesar op te volgen. Toen Antonius ook nog zijn vrouw, Octavianus’ zuster Octavia Minor, verstootte (nieuws dat uitlekte door toedoen van de slimme Octavianus), verklaarde de Romeinse Senaat Marcus Antonius tot staatsvijand en Octavianus keerde de volle macht van Rome tegen Egypte.

Hij versloeg het koppel in de zeeslag bij Actium, waarna zij beiden zelfmoord pleegden. Cleopatra pleegde zelfmoord op 12 augustus in 30 v. Chr. nadat zij het (onjuiste) bericht kreeg dat Marcus Antonius in de strijd was omgekomen. Toen hij dat hoorde pleegde Marcus Antonius op zijn beurt zelfmoord. De 16-jarige Caesarion werd op bevel van Octavianus geliquideerd, kwestie van de eigen heerschappij veilig te stellen. De weg naar het keizerschap lag nu open en Octavianus zou de geschiedenis ingaan als de eerste Romeinse keizer, Augustus. De drie kinderen van Cleopatra en Antonius werden gespaard en meegenomen naar Rome waar zij werden opgevoed door de wettelijke echtgenote van Antonius, Octavia.

Er wordt vaak verteld dat Cleopatra een Aspis-adder gebruikte om zich te doden, maar deze slangensoort komt niet in Egypte voor. Er wordt eerder aan een Egyptische cobra gedacht, omdat het gebruik ervan reeds doeltreffend was uitgetest om criminelen te executeren. Ook gaat het verhaal dat zij verscheidene slaven opdracht gaf om verschillende vormen van zelfmoord uit te proberen, voordat zij de meest effectieve methode uitkoos. Andere bronnen suggereren dat zij experimenteerde met verschillende vormen van “gedwongen zelfmoord” op gevangenen, ook al om te zien wat de beste manier was om snel te sterven. Er wordt ook wel gesuggereerd dat Cleopatra gewoon een beker met gif zou hebben gedronken. Er is zelfs een alternatieve theorie die suggereert dat ze werd vermoord door of in opdracht van Octavianus in plaats van zelfmoord te hebben gepleegd, maar deze theorie wordt door geen enkele bekende bron gestaafd.

www.dailymail.co.uk

Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 16 december 2008. Bekijk het origineel.