Wie dacht dat de activiteiten rond het Caravaggio-jaar, de activiteiten rond de 400ste verjaardag van de dood van de schilder, nu wel stilaan voorbij zijn, heeft het mis. De grote Caravaggio-tentoonstelling vorig jaar in de Scuderie del Quirinale ligt natuurlijk nog vers in het collectieve geheugen van de Romeinen en vele toeristen (er kwamen op enkele weken tijd ruim 580.000 mensen naar kijken) en de voorbije maanden kon je nog tal van randactiviteiten meemaken rond de beroemde schilder. Toch is Rome Caravaggio nog niet beu.
Momenteel loopt er in Palazzo Venezia nog de tentoonstelling Caravaggio. La Bottega del Genio, die op een bijzondere manier dieper ingaat op de technieken die de schilder gebruikte. Deze expo is nog te bezoeken tot 29 mei. Al even gespecialiseerd maar minstens zo interessant is de tentoonstelling Caravaggio a Roma. Una vita dal vero die nog tot 15 mei te bekijken is in het Archivio di stato di Roma.
Het is over deze laatste expo dat we het vandaag zullen hebben, omdat niet alleen de locatie vrij uniek is maar ook omdat de begeleiding en de uitleg die je hier krijgt gewoon superieur is. In deze tentoonstelling beweeg je jezelf eigenlijk in een historisch detectiveverhaal, waarbij het leven en de ontmoetingen van Caravaggio in Rome worden gereconstrueerd aan de hand van uniek materiaal dat voor de eerste keer publiek wordt gemaakt. Voor de liefhebbers van Caravaggio absoluut niet te missen. Er staan bovendien zeven gratis enthousiaste gidsen voor je klaar.
De tentoonstelling is het resultaat van een langdurig veldonderzoek dat het woelige leven van de kunstenaar nauwgezet reconstrueert. Het is de eerste keer dat dit op dergelijke diepgaande wijze gebeurde. Heel wat gebeurtenissen die tijdens het verblijf van Caravaggio in Rome hebben plaatsgevonden waren tot nog toe ofwel vrij vaag ofwel niet of nauwelijks gedocumenteerd. Aan de hand van brieven, documenten, verslagen van ontmoetingen en het doorgronden van Caravaggio’s zaken- en liefdesrelaties is het ware verhaal ontstaan dat zich afspeelde in de periode waarin Michelangelo Merisi da Caravaggio in Rome verbleef, tussen 1595-1596 en 1606.
Een team van zeven jonge kunsthistorici, archivarissen en historici (Federica Papi, Francesca Curti, Antonella Cesarini, Daniela Soggiu, Orsetta Baroncelli, Patrizia Scopino en Daniele Balduzzi) is de voorbije jaren diepgaand op zoek geweest naar elke verwijzing naar Caravaggio. Ze hebben de vele rekken, die deel uitmaken van het Algemeen Rijksarchief en die zich over zowat 60 kilometer uitstrekken nauwgezet uitgevlooid. Als extraatje werden tijdens dat werk ook een dertigtal boeken met waardevolle informatie gerestaureerd, werken die anders wellicht voorgoed in de vergeethoek zouden beland zijn.
Uit al dat werk is de huidige tentoonstelling ontstaan. Hun conclusie is nogal schokkend: de biografie van Caravaggio wordt best gedeeltelijk herschreven, want er zijn zijn veel feiten die tot dusver voor waar werden aangenomen maar die niet helemaal blijken te kloppen. Specialisten hebben na een eerste toetsing al laten weten dat ze inderdaad bepaalde passages uit het leven van Caravaggio zullen moeten herzien.
Zo pakt de tentoonstelling uit met originele documenten die bewijzen dat de schilder pas op 25-jarige leeftijd naar Rome kwam, in plaats van als 20-jarige. Ook uit zijn werkrelatie met de Siciliaanse schilder Lorenzo Carli komen nieuwe feiten naar voor, evenals uit de getuigenissen van zijn persoonlijke kapper. Het zijn maar enkele feiten die het onderzoeksteam kon achterhalen in de enorme reeks documenten met anekdotes, getuigenissen, reconstructies van andere registers, protocollen, plannen van de oorspronkelijke locaties, rapporten, processen, klachten, huurcontracten, enz.
De tentoonstelling toont met tekst en beeld een reconstructie van Caravaggio’s leven. De bezienswaardigheden worden geleverd door enkele schilderijen van tijdgenoten, vrienden, vijanden, meesters en leerlingen, die onlosmakelijk verbonden zijn met Caravaggio’s verblijf in Rome. De keuze om te tentoonstelling te laten plaatsvinden in het Staatsarchief in het Complesso di Sant’Ivo alla Sapienza is logisch. Het gebouw bevindt zich centraal in de directe omgeving waar zich in een straal van enkele honderden meters vrijwel alle belangrijke gebeurtenissen hebben afgespeeld die duidelijk worden uit de documenten.
Alleen het bezoek aan de fraaie Sala Alessandrina van het archief is op zich reeds een mooie belevenis, nog veel fijner is dat elke groep bezoekers gratis een persoonlijke gids meekrijgt. Dat gebeurt in Rome niet zo dikwijls. De zeven onderzoekers hebben een beurtrol ingelegd en nemen de geïnteresseerde bezoeker mee doorheen de resultaten van hun onderzoek. De rondleidingen, weliswaar enkel in de Italiaanse taal, vertrekken elke 30 minuten, te beginnen vanaf 9 uur ‘s ochtends. De laatste gidsbeurt is om 18 uur.
Caravaggio a Roma. Una vita dal vero.
Tot 15 mei 2011
Sala Alessandrina – Complesso di Sant’Ivo alla Sapienza
Corso del Rinascimento 40
Reserveren niet verplicht maar aanbevolen:
Tel. 06 661 34 51 – www.biglietto.it
Tickets: 8 euro (gratis persoonlijke gids inbegrepen)
Dagelijks van 9 tot 18.30 u. (laatste toegang om 17.45 uur)
www.archiviodistatoroma.beniculturali.it
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 20 maart 2011. Bekijk het origineel.