Gisteren maakten we kennis met de Curia Iulia, het senaatsgebouw van het oude Rome. Vandaag nemen we binnen een kijkje.
De hoogte van het gebouw, 22,5 m, is het gemiddelde van de lengte, 27 m en de breedte: 18 m.
De muren van de Curia worden verlevendigd door met zuilen geflankeerde beeldnissen, maar de vage fresco’s dateren nog uit de tijd van de vroegere Sant’Adrianokerk.
Let vooral links op de prachtige voetstukken van de nissen, ze dateren nog uit de tijd van keizer Diocletianus (285-305), evenals op de prachtig gerestaureerde marmeren vloer in ‘opus sectile’ samengesteld uit Egyptisch marmer met porfier en serpentijn.
De geometrische tekening vertoont een netvormig patroon met complexe motieven van plantaardige elementen in groen en rood portier, met blaadjes op de vier hoeken.
De vloer is een buitengewoon prachtig voorbeeld van sectionale opus uit de derde eeuw v. Chr. Dit type vloer was populair tot het einde van de Republikeinse tijd als variant op mozaïek en zou vanaf de keizertijd ook de typische vloer worden voor de Romeinse officiële en religieuze gebouwen.
Evenwijdig met de zijmuren van de Curia Iulia zien we de 1,5 m brede treden in pavonazzetto en giallo antico, hierop stonden de zetels van de senatoren. Ze hadden geen vaste plaats, zoals vandaag nog in een aantal parlementen het geval is.
Er werd gestemd per sessie, waarbij de voorstanders aan de ene kant gingen zitten en de tegenstanders aan de andere kant. De hoger gelegen plaats voor de voorzitter bevond zich tegen de achterwand.
Daar bevond zich op een podium, waarvan het voetstuk nog zichtbaar is, ook het beroemde beeld van Victoria, de godin van de Overwinning. Het beeld werd in 275 v. Chr. door de Romeinen buitgemaakt op Pyrrhus (319-272), de koning van Epirus.
Het was Octavianus die na zijn overwinning in 31 v. Chr. op Antonius en Cleopatra het beeld in 29 v. Chr. op deze plaats in de senaat liet zetten.
Daarbij legde hij de hem door de senaat verleende onbeperkte bevoegdheden neer en schonk de senaat hem de eretitel ‘Augustus’ en de titel van ‘princeps’. Het Romeinse keizerrijk was een feit. Op dit beroemde beeld komen we morgen even terug.
Tegenwoordig heeft men op de plaats van Victoria een porfieren mannenbeeld geplaatst dat achter de Curia werd teruggevonden. Wellicht behoorde het tot een monument dat ter ere van Trajanus werd opgericht in analogie met een beeld dat teruggevonden werd in Benevento.
Het hoofd, de armen en voeten zijn verdwenen omdat ze uit een ander materiaal gemaakt waren, maar let vooral op de fraaie plooienval van de toga. Hier was een uitstekende beeldhouwer aan het werk.
We keren terug naar het midden van de Curia met links en rechts een indrukwekkend marmeren halfreliëf, gekend als de plutei van Trajanus, ze werden wellicht gemaakt in opdracht van Trajanus (98-117) of van zijn opvolger Hadrianus (117-138).
Beide panelen werden in de vorige eeuw op het Forum gevonden op de plaats waar nu de olijfboom staat. Ze zouden gediend hebben als afsluiting of borstwering rond de ‘ficus Ruminalis’ en het beeld van Silenus Marsyas.
Het rechterpaneel toont twee taferelen. Vooreerst zien we Trajanus op een spreekgestoelte of rostra bij de instelling van de ‘alimenta’ waarbij hij verkondigt dat de rente van de leningen zal aangewend worden ten behoeve van de arme kinderen. De keizer is omringd door zijn lictoren, de dienaren met de fasces of pijlenbundel die de weg vrijmaakten voor de hoogste ambtenaren.
Het tweede tafereel toont de keizer die zittend een vrouw met een kind ontvangt, het symbool van Italië. Let vooral op de achtergrond, vanaf de rechterrand van de rechter plutei herkennen we opeenvolgend de hiervoor besproken Silenus Marsyas met zijn wijnzak over de schouder.
Vervolgens de ficus Ruminalis of olijfboom, de bogen van de basilica Iulia, een smalle vrije ruimte die overeenstemt met een straat, de vicus Tuscus naast de basilica Iulia en vervolgens de tempel van de Dioscuren Castor en Pollux met daarnaast de boog toegewijd aan Augustus ter gelegenheid van zijn overwinning in Actium.
Ten slotte zien we een spreekgestoelte of rostra dat zich voor de tempel van de vergoddelijkte Caesar bevond. Al deze monumenten die hier op deze marmeren ‘foto’ uit de vroege tweede eeuw na Chr. getoond worden vinden we terug op en rond het Forum Romanum. Let ook op de mooie fries bovenaan.
Het linkerpaneel toont Trajanus die registers van onbetaalde belastingen vernielt om burgers van hun schulden te ontlasten. Weer toont de achtergrond een beeld dat nu overeenstemt met de monumenten die meer ten westen (richting Capitool) liggen van de vorige.
We vertrekken vanaf de linkerrand waar we opnieuw de basilica Iulia herkennen, daarnaast ligt de vicus Iugarius die aan de andere zijde van de basiliek liep. Vervolgens zien we de zes frontzuilen van de tempel van Saturnus gevolgd door een triomfboog en ten slotte de tempel van Vespasianus die voor het Tabularium lag.
Op de achterzijde van beide plutei zijn de dieren afgebeeld die bij de reinigingsceremonieën werden geofferd, we herkennen een zwijn, een ooi en een stier. Dit offer heette ‘suovetaurilia’ naar de Latijnse naam van de drie offerdieren, sus, ovis, taurus. De prachtige voorstelling valt op door de realistische anatomie en de aandacht voor de details.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 20 oktober 2022. Bekijk het origineel.