Bijzonder leuk aan een wereldstad zoals Rome is dat er altijd wel één of andere grote en belangrijke tentoonstelling te bezoeken valt. In het Vittoriano is zopas een overzichtstentoonstelling gestart rond de meest beroemde schilder uit Noorwegen: Edvard Munch. Die kunstenaar komt tegenwoordig vaak in het nieuws met berichten over zijn kunstwerken die systematisch en – meer dan waarschijnlijk op bestelling – worden gestolen. Rep je dus snel naar Rome: hier is alvast een fraaie collectie Munch te bewonderen. Het bespaart je overigens een trip door zowat heel Scandinavië en half Europa. Een versie van de beroemde ‘Schreeuw’ ontbreekt evenmin, de catalogus is erg verzorgd en biedt een mooie overzicht van het werk en leven van de bizarre schilder.
Munch werd geboren in 1863. Een vrolijk gezinsleven heeft de jonge Edvard nooit gekend. Zijn moeder en zijn zusje stierven toen hij nog een kind was. Zijn vader was een fanatiek religieus man. Hijzelf was een ziekelijke en enigszins nerveuze jongen en hij zou zijn hele leven last blijven houden van depressieve aanvallen. In 1880 ging Edvard Munch naar de kunstacademie, na een harde strijd met zijn vader. Zijn tante stond echter achter hem en steunde hem financieel. Zijn eerste werk is sterk beinvloedt door het naturalisme, maar al heel vroeg komt daar de invloed van enkele Franse schilders bij (o.a. Manet). In zijn jeugdwerken Syk pike (Het zieke kind) en Pubertet is duidelijk de invloed van het symbolisme en het impressionisme te zien. In de 80-er jaren schildert hij ook veel grote natuurschilderingen.
In 1891 en van 1895 tot 1897 studeert hij in Frankrijk bij Bonnat. Hij komt dan steeds sterker onder invloed van impressionisten als Toulouse-Lautrec en Van Gogh. Van 1892 tot 1895 woonde hij in Berlijn, waar hij ook zijn eerste tentoonstelling hield. Deze leverde een enorm schandaal op onder de gevestigde kunstcritici. Zijn werk werd omschreven als anarchistische provocatie. De tentoonstelling werd gesloten. Munch was hierdoor echter wel een beroemd man geworden in Duitsland en de opdrachten stroomden binnen. Rond de eeuwwisseling begon hij aan een reeks schilderijen waar hij voor de rest van zijn leven aan zou blijven werken: Livsfrysen (Het levensfries). Deze schilderijen moesten een beeld geven van het zieleleven van de mens. Skrik (De schreeuw) is het beroemdste schilderij van Munch. Hierin toont hij de angst en de eenzaamheid van de mens in een natuur die geen troost biedt. Munch’s psychische gezondheid ging achteruit en in 1907 stortte hij volledig in.
Tot 1909 was hij opgenomen in een psychiatrische kliniek. Daar vond hij zijn zin in het leven terug en begon hij ook weer te schilderen. Deze schilderijen zijn duidelijk warmer en vrolijker dan de vroegere werk. In deze periode begon hij ook zijn vroegere werk te perfectioneren. Van de meeste van zijn schilderijen bestaan meerdere versies. Munch was een eenzame en exentrieke man, die meestal geen andere mensen in zijn nabijheid duldde. Hij is nooit getrouwd. Kunst was voor hem het belangrijkste. Hij is nooit rijk geworden omdat hij zijn werk zelden verkocht. Hij wilde het liever zelf houden. Toen hij in 1944 stierf liet hij zijn schilderijen aan de stad Oslo na. Deze werken zijn nu allemaal ondergebracht in het Munch-museum dat ter gelegenheid van zijn honderdste geboortedag werd geopend.
Edvard Munch, Vittoriano Rome. Nog te bezoeken tot 19 juni 2005. Toegang: 9 euro.
Openingsuren: 9.30 – 19.30 – Vrijdag en zaterdag open tot 23.30 u. – Zondag open tot 20.30 u.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op 24 maart 2005 op het Romenieuws-archief.