Op de Palatijnse heuvel in Rome is de Domus Transitoria, het eerste grote paleis dat keizer Nero (54-68 na Chr.) aan het begin van zijn regeerperiode bouwde, na een restauratie die tien jaar duurde opnieuw geopend voor het publiek. Het gedeelte dat nu voor het eerst in zeventig jaar weer kan bezocht worden is ongeveer 800 m² groot. Het ‘doorgangshuis’ (letterlijk) of Domus Transitoria verbond de keizerlijke verblijven op de Palatijn met de Tuinen van Maecenas en andere keizerlijke bezittingen op de Esquilijn. Na de grote brand van Rome in 64 werd het paleis verlaten en begon Nero aan de bouw van het Domus Aurea, dat nog veel groter en luxueuzer was. Op de ondergrondse muren zijn nog altijd sporen van die brand te zien.
Je kan de Domus Transitoria slechts bezoeken met een begeleider en in groepjes van maximum twaalf personen. Daarvoor moet je ook in het bezit zijn van het juiste Superticket waarmee je tijdens een bezoek aan het Forum Romanum en de Palatijn toegang krijgt tot een aantal extra attracties.
Daarbij horen het Museo Palatino, de Criptoportico Neroniano, de huizen van Augustus en Livia, de Aula Isiaca met de Loggia Mattei, de Tempel van Romulus, de Santa Maria Antiqua met het l’Oratorio dei Quaranta Martiri, de Rampa di Domiziano en nu dus ook de Domus Transitoria. Eind dit jaar wordt ook de Domus Tiberiana met de clivo della Vittoria (clivus Victoriae) toegankelijk voor het publiek.
Het Domus Transitoria kreeg een nieuwe speciale verlichting en bezoekers kunnen genieten van 3D-projecties waarmee de kamers van het paleis uit de oudheid virtueel opnieuw tevoorschijn worden getoverd. Het publiek kan zo het architecturale genie van keizer Nero bewonderen en zien hoe er in die tijd geëxperimenteerd werd met marmer en geschilderde decoraties.
De historicus Suetonius vertelt over de grote aandacht die Nero aan zijn privépaleis besteedde. Zelfs toen Nero nog leefde kwam er al kritiek op de overdreven luxe van Domus Transitoria. Tijdgenoten vonden het interieur met ingelegd marmer, fresco’s op de muren en plafonds en decoraties met goud en kostbare edelstenen toen al te veel van het goede. En toen moest het Gouden Huis (Domus Aurea) nog gebouwd worden…!
Na de brand in 64 na Chr. kende de bouwlust van keizer Nero inderdaad helemaal geen grenzen meer en begon hij aan de Domus Aurea. Uit de in as gelegde Domus Transitoria werd overigens heel wat bouwmateriaal voor het het nieuwe Gouden Huis gerecupereerd.
Het openstellen van de Domus Transitoria maakt deel uit van een nieuw beleid om bezoekers opnieuw toe te laten op paden, sites en in gebouwen (vooral op het Forum Romanum en de Palatijn) die lange tijd ontoegankelijk waren. Het jongste project maakt ook deel uit van een Neronische bezoekersroute in het centrale archeologische gebied dat zich uitstrekt van de Colle Oppio tot de Palatijn. De cryptoporticus van Nero die de verbinding maakte met de nabijgelegen Domus Tiberiana, maakte ook deel uit van het paleiscomplex.
Sommige kamers van het eerste paleis van Nero op de Palatijn zijn nog steeds herkenbaar. Eén van de meest opvallende ruimtes bevatte oorspronkelijk een nymphaeum met waterpartijen, opgebouwd tussen architecturale vormen die enigszins doen denken aan een theater en met vooraan een triclinium omgeven door kolommen van porfier en polychrome marmeren pilaren. De ruimte diende als rust- en recreatiekamer voor de keizer, maar werd tijdens latere verbouwingen in twee gedeeld door een muur.
Tijdens de eerste opgravingen in 1721 werd aanzienlijke schade aangericht. In twee andere kamers bevinden zich resten van de kostbare decoratie die destijds de muren sierde, gaande van fresco’s, stucwerk en marmeren vloeren. Een gedeelte van de vondsten die hier gebeurden worden bewaard in het nabijgelegen Palatijns museum. Als gevolg van een samenwerkingsovereenkomst tussen het Nationaal Archeologisch Museum van Napels werden een aantal artefacten voor het eerst in 300 jaar teruggebracht naar de Palatijnse heuvel en er tentoongesteld.
Bekijk of download hier een Domus Transitoria-filmpje
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 29 april 2019. Bekijk het origineel.