Ongeveer 1700 jaar geleden vervaardigden de Zuid-Amerikaanse Boruca Indianen in Costa Rica grote mysterieuze bollen uit graniet. De Boruca zijn vandaag een stam van ongeveer 2000 mensen, behorend tot de Talamanca Indianen van zuidelijk Costa Rica en Panama. Van hun voorouders is niet zoveel bekend. Wel is geweten dat ze goed op de hoogte waren van hun plaats in de kosmos. De Boruca-bollen waren religieuze symbolen voor de eeuwigheid en ze werden op zo’n manier op de grond neergelegd, dat er een relatie ontstond met de sterren. Als de Boruca een huis inrichtten werd er eerst een cirkel op de grond getekend, zodat ook het huis een kosmische betekenis kreeg. Toen kunstenaar Jiménez Deredia nog architectuur studeerde werd hem plotseling duidelijk welke betekenis deze bollen in het heden konden hebben.
Jiménez Deredia had ze in zijn jeugdjaren gezien op een tentoonstelling in zijn geboorteland Costa Rica. De Borucabol, ontdekte hij, heeft eigenlijk dezelfde betekenis als de cirkel die Leonardo Da Vinci gebruikte in zijn ‘Studie van de Verhoudingen’. Het werk van Deredia evolueerde vervolgens naar pogingen om de ronde creaties van de Boruca’s te verbinden met de kunst en architectuur van Florence. Nog tot november is Deredia prominent aanwezig met een grote tentoonstelling in het Palazzo delle Esposizioni. Dat is nog niet alles. Een selectie van Deredia’s kunstwerken is al een tijdje in openlucht te bewonderen op diverse plaatsen in Rome, waaronder het Forum Romanum. Het is de eerste keer dat moderne kunst en de oudheid elkaar zo dicht raken. Sommigen vinden het nogal misplaatst, anderen noemen het geniaal. Het zorgt in ieder geval voor controverse en het is alleszins confronterend. Is dat niet het doel van kunst?
De grootste sensatie is wellicht dat de tentoonstelling “Deredia a Roma – La Ruta de la Paz” niet alleen te zien is in het Palazzo delle Esposizioni maar ook op het Forum Romanum. Het is de eerste keer in de geschiedenis dat een hedendaagse kunstenaar toestemming krijgt om te exposeren in een dergelijke belangrijke historische omgeving. Daarnaast staan er kunstwerken opgesteld op belangrijke openbare ruimtes en pleinen, waaronder Piazza Barberini, Piazza San Lorenzo in Lucina, vlak naast het Colosseum, enz. Het Palazzo delle Esposizioni toont de architectonische projecten, kleine sculpturen maar ook monumentale sculpturen in brons die behoren tot Deredia’s ondertussen beroemde Genesis-project. Zeventien monumentale sculpturen werden geplaatst aan de Via Sacra op het Forum Romanum.
Deredia zelf ziet meer in de bollen dan een abstract kunstwerk of de herleving van heel oude Indiaanse kunst. De bollen werken voor hem als een brug tussen spiritualiteit en rationaliteit: ze werkten in de oudheid als een bindmiddel voor een groep. Daar komt bij dat dezelfde oudheid zich op twee, ver van mekaar verwijderde, continenten afspeelde. De Boruca’s ontdekten wie ze zijn door middel van deze symbolen van het leven, de bollen waren een verklaring en een rechtvaardiging van hun bestaan. Als je de uitleg van de kunstenaar volgt zit daar een heel diepe filosofie achter.
Beeldhouwen is voor Deredia hetzelfde als je iets herinneren uit een heel diep weggestopt verleden. Die herinnering komt tot leven in steen. “Marmer is een zachtaardig oppervlak dat ademt. Het is iets levends. Ook wij komen uiteindelijk uit sterrenstof, net als de steen. We zijn levende materie die ademt” meent de kunstenaar. Het veranderen van een blok marmer kost geduld en tijd, net als onze evolutie. Een transformatie van stenen is dus een goed symbool van de transformaties die uiteindelijk tot ons bestaan hebben geleid. Dan is er de vorm, een bol of een cirkel. De bol is de ideale vorm. Hoeken maken het leven complex. Deredia stelt dat de bol het symbool is van onze zoektocht naar de zin van ons leven. Het is de perfecte vorm omdat alle punten van het oppervlak dezelfde afstand hebben tot het middelpunt. Als je op een willekeurig punt aan het oppervlak begint en in een rechte lijn voortbeweegt, dan kom je op hetzelfde punt uit zonder een bocht te moeten maken. Een bol is eigenlijk een cirkel die om zijn as rond beweegt, of een optelsom van oneindig veel cirkels.
http://www.palazzoesposizioni.it/
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 7 juli 2009. Bekijk het origineel.