De tweede kapel vooraan in de Santa Maria in Aracoeli in Rome bevat tijdens de kersttijd de beroemdste kerststal van Rome, maar het is zeker niet de mooiste. De ‘bewoner’ van deze kapel, de Santo Bambino, is echter wel wereldberoemd. Het beeld van het kindje Jezus draagt tijdens de kersttijd een kroon en is dan gehuld in een met edelstenen bezet gouden gewaad. Vóór de kapel staat in de kerstperiode een soort preekstoel, waarop kinderen hun aan het Kind opgedragen gedichten of gebeden komen voordragen.
De Cappella del Santo Bambino bevindt zich vlakbij de plaats waar keizer Augustus zijn visioen zou gehad hebben. Het originele beeld van het Kindje Jezus werd aan het eind van de vijftiende eeuw in Jeruzalem door een franciscaner broeder gesneden uit het hout van een boom uit de Hof van Olijven of Getsemane. Het gezichtje, de voetjes en de handjes zouden daarbij miraculeus zijn beschilderd door een engel die uit de hemel neerdaalde omdat de broeder niet over voldoende verf beschikte. De monnik-houtsnijder wilde het beeldje naar Italië meebrengen, maar onderweg leed de onfortuinlijke franciscaan schipbreuk en sloeg het beeldje overboord. Gelukkig spoelde het aan in Livorno, vanwaar het in triomf naar de Santa Maria in Aracoeli in Rome werd gebracht.
Vandaag is het nog steeds een wereldwijd intens vereerd beeldje dat tussen Kerstmis en Driekoningen in de tweede kapel van de linker zijbeuk wordt uitgestald als middelpunt van een zoals gezegd niet zo aantrekkelijke kerstkribbe. Vooral rond die tijd van het jaar krijgt de Santo Bambino veel post uit de hele wereld. De stapel brieven en kaarten wordt rond het beeldje verzameld. De brieven worden wel geopend om de omslagen te controleren op mogelijke giften, maar worden na verloop van tijd ongelezen verbrand.
Omdat het beeldje zo beroemd is, volstaat als adressering ‘Santo Bambino Roma’. Aan het beeldje worden miraculeuze genezende krachten toegeschreven. Ernstig zieken moesten het beeldje kussen of aanraken. Indien de patiënt op genezing mocht hopen werden de lippen van het beeldje donkerrood, zo niet werden ze bleek. Charles Dickens schreef dat mensen bij dergelijke gebeurtenissen soms zodanig schrokken dat ze dood neervielen, ‘not unfrequently frightened them to death’.
Doorheen de eeuwen duiken getuigenissen op van mensen die beweren dat ze de lippen van Santo Bambino zagen bewegen of dat de gelaatstrekken van het beeldje veranderden. Het is nog steeds de gewoonte om juwelen of geld aan Santo Bambino te schenken indien de smeekbede om genezing heeft geholpen.
De paters beschikten destijds over een speciaal rijtuig om de Santo Bambino bij de zieken thuis te brengen. Dat was een voormalige koets van paus Leo XII (1823-1829). Toen bij de revolutie van 1848 de meeste Vaticaanse rijtuigen op de Piazza del Popolo werden verbrand, werd deze ene koets gespaard en aan de franciscanen geschonken om er de Santo Bambino mee te vervoeren. De koets werd later aan Pius IX teruggegeven en wordt nu bewaard in het Musea di Roma in Palazzo Braschi.
Een nieuwe koets werd ter beschikking gesteld door prins Torlonia en nog later, tot een heel eind in de twintigste eeuw, gebruikten de paters zelfs een Rolls Royce om het beeldje rond te rijden. Vandaag gebeurt dat niet meer: tegenwoordig moeten de zieken het meestal stellen met een afbeelding of een gezegend bidprentje, want de Santo Bambino wordt nog maar hoogst zelden op verplaatsing naar zieken of stervenden gebracht.
In 1798 werd het beeldje door ene Serafino Petrarca behoed voor vernietiging door de troepen van Napoleon. De soldaten, die enkel uit waren op het goud en de juwelen waarmee de Santo Bambino versierd was, hechtten aan het houten beeldje zelf niet de minste waarde en wilden het verbranden. Door een hoog losgeld te betalen kon hij hen van hun plannen afhouden en de Santa Bambino voor de Romeinen redden. De reputatie van het beeldje bracht paus Leo XIII (1878-1903) en het Vaticaans kapittel ertoe om de Santo Bambino in 1897 plechtig te kronen. Vrouwen in verwachting bezoeken nog steeds de Santo Bambino om een gezonde baby af te smeken.
Jammer genoeg is het huidige beeld echter een kopie van het origineel. De echte Santo Bambino werd in 1994 gestolen wat tot grote nationale verontwaardiging leidde. Tot groot leedwezen van de paters en elke gelovige Romein is het beeld tot op heden nog steeds niet teruggevonden.
In de kerstnacht van 1995 kreeg het nieuwe beeld ook een nieuwe gouden kroon, aangeboden door een rijke Romeinse familie die anoniem wil blijven. Elke 25ste van de maand is er om 17 uur een misviering ter ere van de Santo Bambino en voor de intenties van de gelovigen. Tot slot: kijk in de kapel van Santo Bambino, behalve naar het beeldje, toch ook even naar het mooie altaarstuk met de ’Heilige Familie’ uit de school van Giulio Romano.
Santa Maria in Aracoeli
Scala dell’Arce Capitolina 12, Rome
(tussen het Vittoriano en de Capitolijnse Musea, Piazza del Campidoglio)
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 30 april 2018. Bekijk het origineel.