Als je in Rome of ergens anders in Italië het woordje ‘Via’ op een bord ziet staan, is dat de aanduiding van een straat of weg. In het Romeinse Rijk werd de naam ‘Via’ gebruikt voor de omschrijving van een grote verbindingsweg. Met de onderwerping van Latium en daarna van geheel Midden-Italië begon de systematische aanleg van het Romeinse wegennet, dat tot in de Keizertijd steeds verder werd uitgebouwd. Soms volgde een heerbaan het traject van een oudere handelsweg. Ook sloot men soms aan op bestaande wegenstelsels in veroverde gebieden, zoals in het Nabije Oosten en Noord-Afrika. Vanaf keizer Augustus werden ook de Alpenpassen in het Romeinse wegennet opgenomen.
De constructie van de wegen (vooral door soldaten) had in de eerste plaats militaire betekenis en was technisch voortreffelijk. Zij bestonden uit een plaveisel van grote stenen op een onderlaag van kiezel, waren voorzien van bruggen en dammen en doorsneden ook moerassen. Zij waren bebakend met mijlpalen, waarvan er heel wat zijn teruggevonden.
Het centrum van het wegennet was de miliarium aureum (gouden mijlpaal) in Rome, die door Augustus in 20 v. Chr. aan de voet van de Capitolijnse heuvel was opgericht. Vaak werden de wegen benoemd met de geslachtsnaam van de magistraat in wiens ambtsperiode de aanleg begon of voltooid werd.
Ook na de oudheid bleven de Romeinse wegen in gebruik: in vele streken van Europa zijn zij pas onder de druk van het moderne snelverkeer vervangen, waarbij soms het antieke traject werd gehandhaafd. Dat gebeurde o.a. met de Via Flaminia. We sommen hierna enkele heel bekende Romeinse wegen op.
Via (A)emilia
Deze verbinding werd in 187 v. Chr. aangelegd door consul Marcus Aemilius Lepidus. Deze liep van Ariminum (thans Rimini) in rechte lijn noordwestwaarts over Bononia (Bologna) door de huidige provincie Emilia naar Placentia (Piacenza) en Mediolanum (Milaan). Het was een voortzetting van de Via Flaminia.
Via Appia
De aanleg begon in 312 v. Chr. door de censor Appius Claudius Caecus ten behoeve van de oorlogen tegen de Samnieten. De Via Appia liep eerst van Rome over Aricia naar Capua, werd in 296 v. Chr. geplaveid en omstreeks 244 v. Chr. als de Via Appia Nova verlengd over Claudium tot Beneventum en ten slotte doorgetrokken tot Tarente en Brundisium (Brindisi). De Via Appia was de voornaamste verkeersader van Zuid-Italië, bijgenaamd (omdat hij tweebaans was) regina viarum (koningin der wegen) en liep zelfs door de Pontijnse moerassen. Tot in de zesde eeuw na Chr. was hij in goede staat. Enkele gedeelten van de Via Appia zijn ook nu nog intact. Over zowat 30 km (Rome-Albano) is hij ook voor auto’s berijdbaar en tot Benevento is het tracé nog nauwkeurig te volgen.
Via Aurelia
Deze tegenwoordig voor druk verkeer ingerichte antieke Romeinse weg, loopt van Rome noordwestwaarts langs de Etrurische kust. Een voortzetting ervan, van Pisa over Genua naar Dertona (thans Tortona), was de Via Aemilia (Scauri), genoemd naar de censor Marcus Aemilius Scaurus, die hem in 109 v. Chr. aanlegde.
Via Egnatia
Dit is de oude Romeinse weg die aan de overzijde van de Adriatische Zee de Via Appia voortzette van Dyrrhachium (Durrës) en Apollonia door Macedonië (over Thessaloníke) en Thracië naar Byzantium. Het was de voornaamste verkeersader naar het oosten en werd na de onderwerping van Macedonië (146 v. Chr.) omstreeks 130 v. Chr. aangelegd.
Via Flaminia
Een project dat werd gerealiseerd door censor Gaius Flaminius in 220 v. Chr. en vanuit Rome noordwaarts leidde naar Ariminum (Rimini). De Via Flaminia verbond Rome met het pas gekoloniseerde gebied in Noord-Italië. Daar was het met de voortzetting ervan (sinds 187 v. Chr.) naar de Povlakte, de voormelde Via Aemilia, de voornaamste verkeersader.
Via Sacra
Deze (in het Latijn) Heilige Weg was in het antieke Rome een straat die van de Velia-heuvel (nabij Monte Palatino) naar de tempel van Vesta op het Forum Romanum liep en langs talrijke heiligdommen voerde. De verbinding was van belang voor het verkeer van de oostelijke stadsdelen naar het centrum.
Via Salaria
De naam verklapt het al: deze zoutweg was de route waarlangs de Sabijnen hun zout transporteerden dat afkomstig was uit de zoutpannen aan de Tibermonding bij Ostia. De Via Salaria liep langs de zuidelijke Tiberoever noordoostwaarts naar Reate (thans Rieti) in het Sabijnse land. Later werd hij verlengd tot Truentum (Porto di Ascoli) aan de Adriatische Zee.
Wat is je eigen favoriete straat of steegje in Rome?
En waarom?
Je lievelings-Via hoeft niet uit de oudheid te dateren.
Vertel het ons in een mailtje info@spqr.be !
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 27 juni 2014. Bekijk het origineel.