Voor veel mensen behoort Piazza Navona in Rome tot de mooiste pleinen ter wereld. Wie zijn wij om dat tegen te spreken? Het allermooist is het plein in de vroege ochtend of zelfs ‘s nachts. Overdag, en zeker op zaterdag en zondag, kan Piazza Navona een ware heksenketel zijn. Duizenden toeristen en talrijke Romeinen wriemelen door elkaar, paraderen op de brede voetgangersstroken of zetten zich neer op een terrasje. De gemiddelde toerist voelt momenteel de crisis ook en spendeert opmerkelijk minder in restaurants en cafés. Vooral de dure zaken op Piazza Navona voelen het verschil. Toch wordt er niet geklaagd. De winsten zijn nog altijd groot.
We hebben de tijd nog meegemaakt dat er op het plein amper terrassen stonden opgesteld. Dat is een trend die pas echt doorgebroken is in de jaren ’80 van vorige eeuw. Bars waren er wel al veel langer. Tre Scalini bijvoorbeeld, die in de 19de eeuw al een klein pension openhield op de plek waar ze vandaag nog altijd zaken doen, daarna een gelateria openden en enkele jaren later, vlak na de oorlog in 1946, vlak daarnaast begonnen met een trattoria. Tre Scalini is blijven uitbreiden en beschikt vandaag over een viertal panden. Ze maken nog altijd reclame met hun tartufo ijs dat in 1946 werd geïntroduceerd maar al lang niet meer zelf wordt gemaakt.
Gaandeweg groeide de horecabedrijvigheid op het plein. In de gouden jaren ’60 openden zaken zoals de legendarische Dolce Vita hun deuren. Beroemde Italiaanse en Amerikaanse filmsterren vonden hun weg naar het plein. De belangstelling voor Piazza Navona is nooit meer gestopt. Wie vandaag een appartement of zelfs een compleet pand bezit op Piazza Navona mag zich gelukkig prijzen maar ook de houders van een handelsconcessie zijn tevreden. Wie hier een zaak kan openen wint in principe de hoofdprijs. Al is de investering aanzienlijk. Voor zover je geen eigenaar bent van een pand betaal je om te beginnen een gigantische huurprijs. Over de prijzen wordt angstvallig gezwegen maar volgens een betrokkene gaat het om enorme sommen. Vele duizenden. Meer vertellen ze niet. De buurman zou er van kunnen horen en zijn conclusies trekken. De grote charme van Piazza Navona zijn wellicht de terrassen en daar doet de stad Rome dan weer een goede zaak mee. Die concessieprijzen zijn uiteraard wel bekend.
De basisvergoeding op Piazza Navona voor het afhuren van het openbare domein, een soort terras-retributie, taks of belasting zeg maar, bedraagt jaarlijks 286 euro per vierkante meter. Als je dat bedrag vermenigvuldigt met de oppervlakte die momenteel door horecazaken wordt ingenomen (alle negen zaken samen nemen precies 829,52 m² in van het openbare domein) kom je aan bijna 238.000 euro. Dat bedrag gaat dus ieder jaar rechtstreeks naar de stadskas.
Dat lijkt veel geld, maar recent weerklonk het protest dat dit eigenlijk veel te weinig is. Volgens een studie van Aequa Roma SpA, het servicebedrijf dat de stad Rome helpt en adviseert bij de beoordeling en het beheer van de belastingopbrengsten en retributies maar ook adviseert hoe de kwaliteit van de dienstverlening voor de burgers kan verbeteren, zijn op Piazza Navona momenteel inderdaad negen concessies in gebruik.
Wat brengen die terrassen nu op voor de uitbaters? Voor hun berekening hanteerde Aequa Roma een statistisch model op basis van het soort zaak, de beschikbare plaatsen, de kosten voor het meubilair, voor de opkuis, de personeelskosten, enz. Voorts gebruiken ze cijfers van vakverenigingen en de Kamer van Koophandel Rome en bekeken ze de prijzen van grondstoffen, voedingsproducten en alle ander materiaal dat je in de horeca nodig hebt.
Volgens Aequa Roma schommelt de gemiddelde dagelijkse omzet per vierkante meter op Piazza Navona tussen de 85 en 95 euro. Dat is behoorlijk veel maar dit is cijfer waarop ze uitkomen. Vermenigvuldigd met de ingenomen totale oppervlakte (829,52 m²) levert dat voor het plein een dagelijkse omzet op van 70.000 tot 78.000 euro. Vermenigvuldig dit bedrag met 340 dagen (de gemiddelde duur van de periode dat je in Rome gebruik kan maken van een terras, met uitzondering van sluitingen voor feestdagen en vakantieperiodes, dan kom je aan een omzet tussen de 23,8 en 26,5 miljoen euro.
Hoeveel de respectievelijke horecabazen in hun zak steken zal ongetwijfeld variëren. Veel minder natuurlijk, want omzet is natuurlijk geen pure winst. Toch ligt het omzetbedrag zowat honderd keer hoger dan de prijs van de concessie die de horecabaas jaarlijks aan de stad moet betalen. Het is alleszins een indicatie van hoeveel er aan verdiend is.
Vandaar dat de horecabazen jaarlijks met de glimlach afrekenen bij het stadsbestuur. Klachten zijn er niet. Ja, het is crisis en het draait allemaal niet meer zo goed zoals het geweest is. Maar daar stoppen de klachten. Door de berekening van Aequa Roma gaan er in het stadhuis stemmen op om de tarieven voor de huur van het openbare domein misschien toch maar eens te herbekijken. Wellicht een karweitje voor de nieuwe burgemeester. De uitbaters hebben al geprotesteerd.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 16 juni 2013. Bekijk het origineel.