Onderweg in het mooiste land ter wereld
In West-Europa markeert de Grand Tour of Italiëreis al sinds mensenheugenis de voltooiing en vervolmaking van de opleiding van talloze scholieren.
Luc Verhuyck gidste tijdens zijn loopbaan als leerkracht circa duizend leerlingen op die reis naar de belangrijkste Italiaanse cultuursteden. In zijn nieuwe boek De Grand Tour in Italië neemt hij de lezer mee naar de bijzonderste plekken die deel kunnen uitmaken van een Italiëreis.
Als je kijkt naar de mooie cover van dit boek ben je eigenlijk al vertrokken. De auteur omschrijft zijn nieuwe werk als het ideale boek om bij weg te dromen en te hopen op betere tijden. Dat is in deze barre tijden een krachtig medicijn dat we alleen maar kunnen aanraden.
De Grand Tour was en is de reis die jongelui maken ter voltooiing en vervolmaking van hun opvoeding. In deze gids komen de meest courante locaties aan bod die tijdens een dergelijke Italiëreis worden aangedaan.
Luc Verhuyck besteedt ruime aandacht aan de grote cultuursteden zoals Rome, Firenze, Venetië en Napels, aan monumenten en bezienswaardigheden, maar ook aan minder bekende en misschien onbeminde stukjes Italiaans erfgoed. Dit gevarieerde en informatieve boek biedt iedereen die geïntrigeerd is door de Grand Tour inspiratie.
Met dit boek wil de auteur tegemoetkomen aan de vraag van vele Italiëreizigers die ooit een Romereis met de school gemaakt hebben of dat nog zullen doen. Het richt zich echter ook tot diegenen die hun Romereis om wat voor reden dan ook gemist hebben of aan zich voorbij hebben zien of laten gaan.
Een derde doelgroep zijn de leerkrachten die het veeleisende engagement op zich nemen om een dergelijke reis te organiseren en/of te begeleiden. Het boek kan een leidraad zijn bij de voorbereiding van zo’n reis.
Ik heb geprobeerd om de belangrijkste Italiaanse steden en plaatsen die tijdens die reizen aangedaan worden aan bod te laten komen, al ben ik er mij van bewust dat daar selectief mee moet worden omgesprongen, kwestie van het boek niet al te lijvig te maken.
Ik wilde ook geen exhaustieve cultuurgids van Italië schrijven en er zullen dus locaties ontbreken waar een of andere school toch naartoe gaat. Dat zouden Turijn of Milaan kunnen zijn, of Genua, Padua, Parma, Arezzo, Palermo of Agrigento. Allemaal mooie steden, maar er is dus prioriteit gegeven aan de plaatsen die het vaakst op het programma staan van een dergelijke Italiëreis.
De grote cultuursteden krijgen daarom vanzelfsprekend de meeste aandacht. maar ook daar moesten bepaalde plekken onbehandeld blijven, verklaart Luc Verhuyck in zijn inleiding.
Een dergelijke Italiëreis wordt vaak ‘de Romereis’ genoemd, dus worden van Rome, de bakermat van onze beschaving, het grootste aantal monumenten en bezienswaardigheden behandeld.
Omdat de hoofdbestemming altijd Rome is, werd daarom ook Vaticaanstad opgenomen bij Rome. In wezen is het een zelfstandige staat, maar louter geografisch is het een door Rome omsingeld eiland dat vast deel uitmaakt van een Romereis.
De meeste Italiëreizen doen ook Firenze, Venetië of Napels aan. Ook die krijgen daarom voldoende ruimte. Alle plaatsen die beschreven worden zijn alfabetisch gerangschikt, maar af en toe is ervoor gekozen om meer algemene zaken los te koppelen van de echte locaties.
Tussen haakjes geplaatste paginanummers in de tekst verwijzen naar een passage elders in het boek die over een of ander aspect meer informatie verschaft. Een handig register achter in het boek biedt de mogelijkheid om snel uitsluitsel te krijgen over op welke pagina’s een en ander aan bod komt.
Om alle misverstanden te vermijden: dit boek vertelt dus niet de geschiedenis van de Grand Tour. Het is een boek over de reis naar Italië die velen van ons tijdens hun middelbare schooltijd gemaakt hebben of nog zullen maken en die gemeenzaam dus vaak ‘de Romereis’ wordt genoemd.
Een dergelijke reis, die je normaal maakt in het laatste jaar van de middelbare school (al zijn er scholen waar die in andere jaren georganiseerd wordt), is eigenlijk de moderne en hedendaagse versie van de Grand Tour.
Dat is de reis die in de vorige eeuwen gemaakt werd door welgestelde. aristocratische Britten ter afronding en vervolmaking van hun opleiding en opvoeding. Dat verschijnsel heeft om zich heen gegrepen en is over grote delen van West-Europa verspreid geraakt.
Elke school vult die reis op haar eigen manier in. Veel hangt af van de directie, van het gehele schoolbeleid, van de gehuldigde pedagogische visie, van de motivatie en het engagement van de organiserende leerkrachten.
Sommige scholen bieden die reizen niet aan. Ze geven als reden op dat een school geen reisbureau moet zijn. Dat is correct, maar dat zou geen betrekking mogen hebben op de Romereis voor laatstejaarsleerlingen. Dat een school geen skivakanties hoeft aan te bieden lijkt vanzelfsprekend, maar veel scholen doen het toch.
En ze organiseren voor jongere leerlingen uit lagere jaren stedenreizen naar Londen of Parijs onder het mom dat die het vreemdetalen-onderwijs ten goede komen, wat maar in beperkte mate waar is want uiteraard spreken de leerlingen onder elkaar hun moedertaal. En in hoeverre ze aan het woord komen in gastgezinnen is moeilijk meetbaar, vindt Luc Verhuyck.
Lange tijd is men ook van mening geweest dat een Italiëreis alleen maar moest worden aangeboden aan leerlingen die een klassieke opleiding volgden, met in ieder geval Latijn en eventueel ook Grieks.
De andere leerlingen van algemeen vormend onderwijs vielen uit de boot en leerlingen uit technische of beroepsrichtingen kwamen al helemaal niet in aanmerking omdat men er ten onrechte van uitging dat dergelijke reizen buiten hun belangstelling vielen.
Met de democratisering van het gehele onderwijs is men daar gelukkig van afgestapt. Maar het blijft toch verbazen dat vele scholen voorbijgaan aan de vormende waarde van specifiek een Italiëreis. Zij pakken het anders aan en bieden alternatieve bestemmingen aan. Ze gaan met hun leerlingen naar Barcelona, Praag. Wenen. Kopenhagen of zelfs Moskou en New York. Op zich natuurlijk best boeiende bestemmingen.
Of ze bieden natuurreizen aan met bergwandelingen, boottochtjes en gezellige avonden in lokale kroegen. Ook daar zijn de leerlingen laaiend enthousiast over, want voor hen is de eerste opzet van een dergelijke reis plezier maken met de vrienden en vriendinnen, als het even kan met vrije avonden en gezellige feestjes op de kamers. Dat reizen van die aard behalve prettige herinneringen en gekke foto’s weinig bijbrengen wordt al snel uit het oog verloren. Maar plezierig is het wel, aldus de auteur.
Luc Verhuyck stelt vast dat ook de Italiëreizen jammer genoeg niet helemaal aan die trend ontsnappen, wat natuurlijk wel eigen is aan de leeftijd van de scholieren. Wie destijds meer aandacht had voor het plezier en minder interesse had in cultuur en geschiedenis, kan dat nu goedmaken met dit boek.
Mensen van alle leeftijden kunnen nu hun Grand Tour van toen herbeleven of er met behulp van dit boek alsnog aan beginnen als ze die destijds hebben gemist.
Luc Verhuyck organiseerde gedurende 23 jaar de Italiëreizen voor de school waar hij lesgaf en hij begeleidt nog altijd reizen naar Rome, Firenze, Venetië en Napels, steden waarover hij ook lezingen geeft.
Hij publiceerde eerder al anekdotische reisgidsen over deze vier Italiaanse cultuursteden. In 2016 schreef hij met Wandelen door het antieke Rome het boekenweekgeschenk voor de Week van de klassieken.
Door de komst van het Covid-19-virus hebben talrijke scholen hun Romereis nu al twee jaar na elkaar niet kunnen organiseren. Leerkrachten kunnen hun leerlingen al twee jaar op rij niet de beroemde plekjes in Rome tonen waar ze het tijdens de lessen over hebben gehad.
Dat is een enorm gemis, want de Romereis is een avontuur dat vele scholieren zich hun hele leven lang zullen herinneren. Dat dit nu niet meer kan, ook al is het maar tijdelijk, is doodjammer. Dat met dit boek wordt geprobeerd om die grote leemte wat in te vullen, maakt het de aanschaf meer dan waard.
Auteur: Luc Verhuyck
Taal: Nederlands
396 pagina’s, geen illustraties
Uitgever: Pelckmans
Eerste druk: maart 2021
Afmetingen: 21,6 x 14 x 3,6 cm
Gewicht: 599 g
EAN 9789 4631 0419 7
Prijs: 24,50 euro.
We mogen van de uitgever en Luc Verhuyck enkele exemplaren van dit fraaie boek weggeven aan de clubleden van S.P.Q.R. die daarvoor de oplossing van de twee gestelde gemakkelijke quizvraagjes samen met hun naam en postadres vóór 21 april sturen naar boek@spqr.be. Hou ook de wekelijkse online quiz op onze Facebookpagina in de gaten.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 18 april 2021. Bekijk het origineel.