Dit bericht zou weleens tot het grootste Romeinse nieuws van het jaar kunnen behoren. De eerstvolgende keer dat je in Rome komt, neem je best nog eens een kijkje op de bekende immense vlakte tussen de Palatijnse en de Aventijnse heuvel, de plek waar zich vroeger het Circo Massimo situeerde. In de Romeinse keizertijd bevond zich hier het grootste complex voor wagenrennen. Dit gebied wordt volgend jaar volledig gerestaureerd in zijn oude vorm. Het stadsbestuur van Rome trekt daarvoor maar liefst drie miljoen euro uit. Het spectaculaire nieuws haalt de Romeinen zelfs even uit hun zomerslaap.
Het idee om deze kale, lege vlakte terug in ere te herstellen leeft uiteraard al langer maar werd altijd als utopisch en veel te duur beschouwd. Reeds in 2002 zette architect Guido Ingrao zijn visie voor de bouw van een nieuw Circus Maximus op papier. “Dit idee is ambitieus maar hoe dan ook realistisch”, zo klinkt het vandaag in het stadhuis. Guido Ingrao wil teruggrijpen naar het origineel, maar zonder dat het Circus Maximus daarbij zijn karakter van stadspark verliest. De bezoekers moeten opnieuw kunnen begrijpen hoe het circus, gelegen in de vallei tussen de Palatino en Aventino, er vele eeuwen geleden uitzag. Om de buurt rond het Circus Maximus op te waarderen, wordt de volledige Via dei Cerchi, die langs het circus loopt , een voetgangerszone.
Het Circus Maximus is tot 549 in gebruik geweest. In de eeuwen daarna raakte het complex sterk in verval. De tribunes werden geleidelijk afgebroken, zodat de stenen en het marmer gebruikt konden worden om nieuwe kerken en paleizen te bouwen. De laatste decennia wordt het immense terrein nu en dan gebruikt voor concerten of evenementen. Vorig jaar vond hier ondermeer het Live 8-concert plaats, recenter was op deze plek de Wereldbeker voetbal te volgen op reuzenscherm.
In de prille Romeinse tijd was het Circus Maximus nog geen vast bouwwerk. Julius Caesar zorgde alvast voor een stenen onderbouw maar pas onder keizer Trajanus verrees een magnifiek circus van steen en marmer met een oppervlakte van 600 x 180 meter. Op het hoogtepunt van het keizerrijk konden er 350.000 mensen tegelijk de wagenrennen volgen. De eigenlijke piste was 1.200 meter lang. Behalve paardenrennen, werden er ook veldslagen en jachttaferelen nagespeeld. Gladiatorengevechten zijn er nooit gehouden, die vonden plaats in het Colosseum.
De twee obelisken die ooit in deze arena hebben gestaan, vind je nu op de Piazza del Popolo en naast de basiliek San Giovanni in Laterano. In 549 vonden in het Circo Massimo de laatste wagenrennen plaats. Op deze plek zou zich in de 8ste eeuw voor Christus ook de Sabijnse Maagdenroof hebben afgespeeld. En de fameuze grote brand, die in juli 64 uitbrak onder het keizerschap van keizer Nero, begon eveneens in dit (toen nog houten) circus. De brand duurde zeven dagen en verwoestte 11 van de 14 wijken. Of Nero daar effectief zelf de hand in had, is nooit bewezen, feit is wel dat de brand hem in ieder geval de kans heeft gegeven (een deel van) de nieuwe stad te bouwen waarvan hij al langer droomde.
Veel minder bekend is dat het Circus Maximus vooral een ontmoetingsplaats was. Meer zelfs, het was dè plek bij uitstek waar een Romeinse vrijgezel een liefje kon strikken. Van Ovidius leren we dat het in het circus best spannend was, en dan bedoelen we niet alleen op de piste. De Romeinen amuseerden zich zodanig met zijn schitterende liefdesadviezen, dat de dichter-schrijver door keizer Augustus min of meer verplicht werd tot de publicatie van zijn Remedia Amoris, om de gevolgen van zijn goede raad enigszins weg te werken. In de gewelven onder het circus bevond zich overigens een goed draaiend bordeel…
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op 22 augustus 2006 op het Romenieuws-archief.