We hadden het hier al meermaals gehad over de toenemende waardering voor het betere streekbier in Rome – en bij uitbreiding in heel Italië – maar we gingen nog nooit eerder met een paar biergidsen op stap in de eeuwige stad. Dat gebeurde een tijdje geleden wel toen Leuvenaars Luc Smekens en Ann Franki op bezoek waren in Rome.
Zij behoren beiden tot een club van notoire bierliefhebbers, verenigd in een consumentenvereniging die de Belgische biercultuur steunt. Zij maakten een zeer lezenswaardig verslag van hun met gerstenat doordrongen citytrip. Je leest hun integrale verhaal hierna.
Naast ontelbare bezienswaardigheden heeft Rome ook een zeer bloeiende en boeiende bierscène. Een citytrip van vier dagen was het ideale middel om op onderzoek uit te gaan. Overdag werd er van de ene mooie plek naar de andere gehost en gecrost, ‘s avonds werd er naast lekker gegeten ook de tijd genomen om lekker te drinken of om beiden te combineren. Omdat een verslag over alle bezienswaardigheden die we overdag bezocht hebben een te lang artikel zou opleveren en omdat we hier de biergerelateerde zaken aan bod willen laten komen, beperken we ons tot het avondgebeuren in de Eeuwige Stad.
Open Baladin (Via Degli Specchi 6)
www.birreria.com of www.openbaladin.com
Bezocht op vrijdagavond. Deze zaak is zo populair dat we eerst enkel binnen mochten om op de wachtlijst geplaatst te worden. Daarna was het buiten wachten tot onze naam werd afgeroepen. Drie kwartier later konden we eindelijk binnen. Reden voor deze manier van werken is dat de eigenaar, brouwer Teo Musso, wil dat iedereen optimaal kan genieten van de aanwezige bieren en dus wordt er enkel geschonken en opgediend aan tafel en aan de toog. Niemand hoeft recht te staan. Het is een erg grote zaak met ongeveer 300 zitplaatsen.
Alle verkrijgbare flesbieren staan mooi opgesteld achter de indrukwekkende rij van 40 tappen. De nadruk wordt hier vooral gelegd op Italiaanse bieren met hier en daar een Belgisch bier op vat. Op 11 november waren de Belgisch verkrijgbare bieren: Mug Bitter (Scheldebrouwerij), Saison Dupont en Moinette (Dupont), Rulles Tripel (Rulles), Oude Lambic van Girardin en Lou Pepe Kriek 2007 (Cantillon). De kaart met bieren van ‘t vat wijzigt dagelijks!
De zaak is eigendom van Brouwerij Baladin die slechts in 1996 startte met de productie van bieren. Brouwer Teo Musso is een duivel-doet-alles: naast prachtige bieren creëren, heeft hij ook een restaurant/hotel een kaashandel en dus ook een biercafé in Rome. Naast zijn eigen bieren worden ook bieren van andere Italiaanse artisanale brouwers hier gepresenteerd. Genoeg uitleg, wie meer wil weten moet maar surfen naar de website.
Onder ons vieren proefden we volgende bieren:
Isaac (5,5%, Baladin, vat): Witbier gearomatiseerd met koriander en appelsienschil. Mooie neus van tarwe en hop. Dorstlessend. Aangenaam bitter en zeer droog (zeker voor een witbier). Mooie afdronk. Beste bier van de avond.
Blond Dry Hopping (4,4%, Extraomnes, vat): Zachte neus, hoparoma komt van zeer ver. Citrus en moutig. Smaak is licht-bitter, citrus. Goede doordrinker.
Open (7,5%, Baladin, vat): Zou een IPA-type moeten voorstellen. In de geur lichte aanwezigheid van diacetyl maar ook verouderde hop (kazig). Niet overdreven bitter van smaak maar ook hier duidelijk verouderde hop. Een beetje tegenvallend.
Nora (6,8%, Baladin, vat): Diacetyl zowel in geur en smaak. Niets terug te vinden van een saison. Jammer.
Na’ tazzulella è cafè (8,5%, Karma, vat): Aroma van koffie en gebrande mout. Smaak: licht bitter (imperial ?) en gebrand. Blijft niet zo lang hangen. Alcohol nauwelijks merkbaar.
Openoir (7,5%, Baladin, vat): Het ‘specialeke’ van de avond. Aroma van melkzuur en oude geuze, wat kruiden (zoethout?). Al dan niet gewild geïfnfecteerd. Aangenaam zurig en verfrissend. Als het iets gestaan heeft en warmer geworden ook citrushoppig en is de ‘infectie’ minder nadrukkelijk te proeven en ruiken. Te herproeven.
Castagnale (4,2%, del Borgo, fles 75 cl): Zeer moutig, fruitig en zacht. Een deel van het mout is vervangen door gemalen kastanjes. Dit is noch te ruiken noch te proeven. Een beetje vergelijkbaar met een ‘Speciale Belge’ van het betere soort. Droog.
Keto Reporter (5,2%, del Borgo, vat): Aroma van zoete gebrande mout en koffie. Goede balans tussen koffiebitter en zoet. Vloeit mooi uit.
Magia Rossa (5,2%, Maiella, vat): Tarwebier in Duitse stijl met toch enige kruidigheid (kuidnagel) en fruitigheid (banaan). Mooi oranje van kleur. Ideaal voor op een zomers terras. Mooi.
Ghisa (5%, Lambrate, vat): Vrij zacht aroma voor een rookbier. Smaak totaal verschillend: zeer rokerig, Parma-ham. Blijft zeer lang hangen. Voor de liefhebbers.
Toen we de zaak omstreeks 1.30 uur verlieten, zat ze nog steeds meer dan behoorlijk vol. Indrukwekkend.
Brasserie 4:20 (Via Portuense 82)
www.brasserie420.com
Bezocht op zaterdagavond. Ligt een eind buiten de ringmuur en in een atypische Italiaanse buurt, nog voorbij Porta Portese. Mooi ingericht met de betere achtergrondmuziek. Een twintigtal bieren van het vat of de handpomp. Meer de nadruk op buitenlandse bieren dan Italiaanse. Bij ons bezoek enkel bieren van Kerkom van ‘t vat als Belgische vertegenwoordiging.
Zeer indrukwekkende lijst van bieren op fles: drie brouwerijen van Nieuw-Zeeland, twee uit Japan, enkele Amerikaanse, … Ook een zeer mooie collectie lambik bieren met pareltjes van enkele jaren oud. Deze zijn wel prijzig. De andere bieren en zeker de buitenlandse zijn dan weer zeer goedkoop. Sommige zelfs goedkoper dan in hun land van herkomst.
Onder ons tweetjes proefden Ann en ik als aperitiefjes:
West Coast IPA (6,5%, Revelation Cat, vat): Zeer citrus hoppig en fruitig. Duidelijk geur en smaak van Amarillo hop. Aangenaam bitter, droog, blijft lang hangen.
Cream Ale (5%, Revelation Cat, vat): Romig schuim met aangename fruitig aroma. Loopt zacht binnen, romig. Mooie bitterbalans. Dorstlessend.
Revelation Cat is een brouwerijhuurder die overal ter wereld zijn recepten laat brouwen. De West Coast IPA wordt gebrouwen in de Ramsgate Brewery in kent (UK). De Cream Ale is een x91collaboration brewx92 met de nog meer bekendere brouwerijhuurder Mikkeler (Denemarken) en wordt gebrouwen in de Proefbrouwerij in Lochristi. Een Belgisch bier als het ware.
Elemental Porter Ale (6%, Renaissance Brewing Nieuw-Zeeland, fles 50 cl): Klassieke Engelse Porter. Veel chocolade en gebrande mout in geur en smaak. Mooi evenwichtig bier met een aangename bitterheid van (Nieuw-Zeelandse?) citrushop.
Odin’s Tipple (11%, Haandbryggeriet Noorwegen, vat): Wow!! Wat een aroma. Veel donkere chocolade, wat vanille, gebrande en geroosterde mout. Lekkere koffie met wat alcohol. Zeer aangename bitterheid die mooi lang blijft hangen samen met de donkere chocolade. Een topbier.
Op de terugweg naar het avondrestaurant toch maar de snelle tram 8 richting centrum genomen en op die manier bleken we slechts een goede 10 minuten van Largo di Torre Argentina verwijderd.
Ma Che Siete Venuti a Fà (Via Benedetta 25)
www.football-pub.com
Bezocht op zondagavond. Groezelige bruine kroeg waar Ann en ik zijn gaan aperitieven nadat we bij Bir & Fud (zie hierna) te horen kregen dat de wachttijd voor een tafel ongeveer een uur was. Is heel smal en klein en dan staan er ook nog een aantal vaten gewoon in de gang en er hangt ook een muffe (kelder)geur. Niet echt gezellig en vooral de verzamelplaats voor jongeren om naar sportwedstrijden op televisie te kijken en ondertussen van een lekker biertje te genieten. Staat bijwijlen evenveel volk buiten op straat dan binnen in het café.
De zaak werd in 2010 door Ratebeer verkozen tot beste Beerpub Worldwide (vóór de Kulminator in Antwerpen). Een vijftiental bieren van ‘t vat, een goede mix tussen Italiaanse, Deense, Amerikaanse bieren. Slechts één Belgisch bier op ‘t vat (Bink van Brouwerij Kerkom). Een uitgebreide lijst van bieren op fles van de ganse wereld met ook een mooie vertegenwoordiging Belgische bieren waaronder een mooi aanbod Cantillon bieren. De eigenaar stelde ons voor van zeker de Sour Ale te proberen, wat we uiteraard deden.
D’Uva Beer (8%, Loverbeer, vat): Aroma van mout en melkzuur. Zeer zachte smaak, romig en licht zurig. Fruitig en zeer dorstlessend. Eén van de beste bieren van het weekend. Bij de productie worden wijndruiven mee op een houten vat gestoken wat duidelijk te proeven en te ruiken is.
Spaceman (7%, Brewfist, vat): Zoals te verwachten valt van een IPA: veel pompelmoes en passievruchten in de geur. Stevig bitter maar toch goed drinkbare IPA.
24K (4,6%, Brewfist, vat): Vrij veel hop en citrus in de neus. Fris doordrinkbier. Aangenaam bitter er droog. Wel beter eerst dit geproefd en dan pas de Spaceman.
Na het eten bij Bir & Fud (zie hieronder) zijn we nog terug gegaan om gids Eric het D’Uva bier te laten proeven. Zelf dronk ik toen nog:
Back Burner (10%, Southern Tier USA, vat): Barley Wine uit Amerika en een stevige knap om te eindigen. Karamel en gedroogd fruit en hop in de neus. Fruitig van smaak en zeer romig. Bitterheid en alcohol nemen wel de hoofdrol. Om van te genieten als je bed vlakbij is.
Zoals reeds vermeld, tussendoor gingen we eten bij:
Bir & Fud (Via Benedetta 23)
www.birandfud.com
Gelegen vlak tegenover Ma Che en op Ratebeer omschreven als het eerste Italiaanse restaurant met foodpairing. Dit is zwaar overdreven. In feite betreft het een betere snackbar met een hele mooie keuze aan tap- en flesbieren, maar je moet zelf de combinatie maken tussen de inhoud op je bord en de inhoud in je glas. Niet dat het eten er slecht is, integendeel. Alles wordt mooi gepresenteerd en er mogen gerust pizzeria’s in Leuven bijkomen die zo’n lekkere pizza’s maken. Romekenner en onze gids Eric Claes van S.P.Q.R. kwam na een zware dag ons vergezellen voor een hapje en een drankje. Omdat proefnotities maken tijdens een maaltijd nogal moeilijk is, vermeld ik enkel de bieren die we dronken. De bieren van x92t vat zijn allemaal Italiaanse bieren.
Fear (5,2%, Brewfist), Seta (5%, Rurale), Zona Cesarini (6,6%, Toccalmatto), Stray Dog (4,2%, Toccalmatto), Duchessa (6,2 %, Birra del Borgo). Stuk voor stuk lekkere, interessante en bieren met weinig alcohol.
Nadat we nog langs Ma Che Siete Venuti a Fà gepasseerd waren, wou Eric ons nog een biershop net om de hoek laten zien.
Beer Land Trilussa (Via di Ponte Sisto 76)
www.beerlanditalia.it
Hier kan je naast een kleine snack ook bier aankopen en indien gewenst ter plaatse degusteren. Onvoorstelbaar wat een keuze aan bieren. Alle landen zijn vertegenwoordigd en het zijn echt de topbieren die verkrijgbaar zijn. Ook een aantal Belgische bieren maar niet altijd de betere. Zo is er ook Leffe en Mgonzo aan te kopen. Ook de prijzen vallen reuze mee. Bieren uit Scandinavië zijn hier goedkoper dan in hun land van herkomst. Begrijpe wie begrijpe kan. Ze maken deel uit van een keten Beer Land met een aantal verkoopsadressen in en rond Rome. Op de lange terugweg naar huis stelde Eric voor om ook nog de bierkaart van één van zijn stamcafés te evalueren, wat we na enig mild protest toch aanvaard hebben….!
Aristocampo (Piazza Campo de’ Fiori 30 / hoek Piazza Cancelleria)
www.aristocampo.net
Op de kaart: een vijftigtal zeer uiteenlopende bieren, van een eenvoudige Italiaanse pils zoals Nastro Azzurro tot het betere streekbierenwerk. Tja, wat kan je nog zeggen nadat je al een paar dagen verwend bent geweest door al het lekkere eten en de vele lekkere biertjes in Rome. Dat ook dit gewone cafeetje vlak om de hoek van Piazza Campo de’ Fiori een onvoorstelbare bierlijst heeft met bieren van de betere bierlanden. Als Belgische bieren vind je hier ondermeer: Bush, Duvel, Boucanier, … De prijzen zijn zeer redelijk. Al de rest moet je zelf maar gaan ontdekken. Een mooi adresje om nog even na te genieten en waar je moeilijk weg raakt!
Op maandag namen we een dagje (welverdiende) rust. Rome is dus niet alleen de stad met de meeste monumenten en bezienswaardigheden, het is ook een stad waar bier leeft en het aanbod enorm is. Onze dank gaat zeker uit naar Eric Claes, die ons gedurende de 4 dagen gegidst heeft, lekkere restaurantjes leren ontdekken, ons vergezeld heeft naar de meeste bierlocaties en ook ons de winkelstraten heeft leren kennen. Arrivederci ! (Tekst: Luc Smekens)
www.lbt.be | www.zythos.be
www.degustatoribirra.it | www.romebeerfestival.com
Bier en Italianen: er is nooit een bijzondere band geweest. Jawel, Italië had en heeft uiteraard een aardige bierproductie, beschikt over een aantal grote pilsmerken, al zijn die de jongste jaren ofwel van de markt verdwenen of geleidelijk overgegaan in buitenlandse handen, maar van een biercultuur zoals in België was nooit sprake. Daarin is de voorbije paar jaar in een snel tempo verandering gekomen en het einde van de bierhype is nog lang niet in zicht.
Het blijkt ook heel duidelijk uit Luc’s voorgaande fijne verslag: Italianen, vooral jongeren, beginnen steeds meer het snel groeiende aanbod artisanale Italiaanse bieren te ontdekken, al vallen ook buitenlandse bieren fel in de smaak. Jarenlang dronken Italianen in de zomer of bij een stuk pizza weleens een pintje bier, zeg maar een Peroni, Moretti of Nastro Azzurro, maar tegenwoordig wordt bier alom gewaardeerd omwille van de smaak en de gastronomische kwaliteiten.
Een en ander heeft zeker te maken met de trendy Romeinse restaurants die steeds vaker uitpakken met een zeer gespecialiseerde bierkaart, maar ook door de komst en de opening van heel wat kleine familiale brouwerijen en gespecialiseerde biercafés. Ook de bekende organisatie Slow Food sprong al op de bierkar en lanceerde, volgens hun strenge criteria, een aparte gids: de Guida alle Birre d’Italia di Slow Food.
De opgang is merkbaar in heel Italië, maar in Rome, zoals steeds een goede graadmeter voor nieuwe trends, is het bieroffensief al een paar jaar ingezet en lijkt de hype helemaal niet meer te stuiten. Getuige daarvan ook een steeds succesvoller bierfestival dat sinds enkele jaren in Rome wordt georganiseerd.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 4 januari 2012. Bekijk het origineel.