De noodlijdende Italiaanse luchtvaartmaatschappij Alitalia is nog maar een klein stapje verwijderd van het faillissement. Gisteren vroeg de maatschappij bij een rechtbank in Rome om onder buitengewone curatele van de overheid geplaatst te worden om op die manier te kunnen genieten van de faillissementswetgeving. Dat liet Alitalia gisteren in een communiqué weten. Een dergelijke beslissing maakt de weg vrij voor de oprichting van een nieuwe maatschappij. Silvio Berlusconi heeft tijdens de ministerraad een decreet goedgekeurd dat de faillissementswetgeving wijzigt om de doorstart van Alitalia mogelijk te maken. De regering benoemde tevens belastingdeskundige en voormalig minister van Financiën Augusto Fantozzi tot buitengewoon commissaris. Die krijgt verregaande bevoegdheden. De zuivelgroep Parmalat werd drie jaar geleden met een soortgelijke constructie gered.
Fantozzi moet de herstructurering voorbereiden die het bedrijf in afgeslankte vorm weer levensvatbaar moet maken. Het zou de bedoeling zijn het bedrijf in twee te splitsen. De verliesmakende delen zouden worden afgestoten, voor de schuldenberg draait waarschijnlijk de Italiaanse belastingbetaler op. Particuliere aandeelhouders, die binnenkort met waardeloos papier blijven zitten, zouden wel schadeloos worden gesteld om te vermijden dat ze later een klacht zouden indienen tegen het nieuwe Alitalia. De winstgevende en noodzakelijke onderdelen (toestellen, landingsrechten, boordpersoneel,…), te groeperen in ‘Alitalia 2’, zouden worden overgenomen door 16 Italiaanse investeerders die bereid zijn er samen zo’n 1 miljard euro in te steken. Eén van de namen die uitlekte is Benetton, al werd dat nieuws niet bevestigd door het kledingbedrijf. Onder de investeerders zouden zich ook verscheidene industriëlen uit de bouwsector bevinden.
Volgens het reddingsplan, dat is uitgebroed door de bank Intesa San Paolo, moet het nieuwe Alitalia in 2011 opnieuw winstgevend zijn en kunnen haar zestien nieuwe aandeelhouders zich niet vóór 2013 uit het bedrijf terugtrekken. De regering kondigde tevens een sociaal plan over zeven jaren aan met begeleiding voor de personeelsleden, waarvan er mogelijk 5.000 tot 7.000 zullen moeten afvloeien. Een deel van de ontslagen personeelsleden zou kunnen herplaatst worden in overheidsadministratie of in bedrijven die door de staat worden gecontroleerd. Bij Alitalia werken zo’n 17.000 mensen. In het plan van Intesa San Paolo, dat Phoenix werd gedoopt, wordt ook het schuldenvrije deel van AirOne overgenomen. De gezamenlijke vloot wordt daarna vernieuwd maar tevens teruggebracht van 239 naar 158 toestellen, terwijl 28% van de vluchtroutes, vooral de intercontinentale, worden geschrapt.
Het nieuwe Alitalia zal zich voornamelijk bezighouden met Europese en binnenlandse vluchten. De nieuwe maatschappij krijgt ook een monopolie op de route Rome-Milaan. Dat is de meest winstgevende van heel Europa. Zo’n monopolie is eigenlijk in strijd met de wet maar die zal de regering-Berlusconi aanpassen. Ook op administratief vlak moet het nieuwe Alitalia besparen en de piloten zullen jaarlijks 750 vlieguren moeten presteren tegenover 550 nu. De vakbonden kunnen er alvast niet mee lachen en het staat nu al vast dat, los van commentaar en bemoeienissen van de Europese Commissie, de reddingsactie van Alitalia niet zonder slag of stoot zal verlopen. Wie de komende paar maanden met Alitalia op reis wil, wacht misschien toch best maar even af om niet te worden geconfronteerd met stakingen en andere acties.
Roberto Colaninno, de topman van Piaggio die inmiddels is aangesteld als hoofd van het nieuwe Alitalia, verklaart gisteren in de Italiaanse krant La Repubblica dat niet alleen Air France/KLM, maar ook Lufthansa interesse heeft in een minderheidsaandeel in het gesaneerde Alitalia. Air France/KLM is alvast bereid een minderheidsaandeel te nemen in het nieuwe Alitalia. Er worden echter nog zowel met Lufthansa als met Air France/KLM gesprekken gevoerd. Om te kunnen overleven heeft het nieuwe Alitalia alleszins een sterke partner nodig. Het Alitalia-verhaal roept sterke herinneringen op aan de teloorgang van het Belgische Sabena, eveneens een staatsbedrijf dat na vele moeilijke jaren een fusie aanging met SwissAir, uiteindelijk toch de boeken moest neerleggen en vervolgens een doorstart maakte met SN Brussels Airlines, het huidige Brussels Airlines, dat binnenkort wordt overgenomen door het Duitse Lufthansa.
Volgens diverse waarnemers werd het hoog tijd dat Alitalia ermee stopte. De kledij van het personeel wordt al lang niet meer vervangen, ook al zijn de uniformen tot op de draad versleten. Toiletten aan boord functioneren niet of slecht. Het water staat Alitalia zodanig aan de lippen dat volgens somme bronnen nu ook de veiligheid in het gedrang zou komen, al wordt dat door de maatschappij zelf ontkend: internationale statistieken wijzen volgens de directie uit dat Alitalia één van de veiligste luchtvaartmaatschappijen ter wereld is. Een niet bij naam genoemde Italiaanse senator denkt daar duidelijk anders over en laat zich als volgt citeren in de pers: “Ik hou van Italië maar weiger te vliegen met Alitalia. Waarom niet? Ik heb mijn leven lief.”
Alitalia leed vorig jaar een verlies van bijna 500 miljoen euro. De totale schuld is inmiddels opgelopen tot meer dan 1,2 miljard. Om de maatschappij voor een faillissement te behoeden, schoof Prodi, de voorganger van premier Berlusconi, Alitalia in de lente van dit jaar 300 miljoen euro toe. Om de gaten op de balans te dichten sprong de Italiaanse staat in het verleden al vaker bij. Recent onderzoek wijst uit dat Alitalia de voorbije tien jaar ruim vijf miljard euro ontving. Europa had dit keer echter bedenkingen bij de recente overheidssteun en stelde een eigen onderzoek in. De uitkomst kwam hard aan in Rome. De Europese Commissie bestempelde de staatssteun immers als illegaal. Volgens de commissie schaadt de Italiaanse overheid met een dergelijke grote financiële ingreep de marktverhoudingen in de luchtvaartsector en zorgt ze voor oneerlijke concurrentie. Wat de commissie vooral dwarszat, is dat ze vooraf door de Italiaanse regering niet was ingelicht over de staatshulp.
Alitalia’s bijgevulde kas volstond in principe om het tot het eind van dit jaar te kunnen uitzingen. Maar dat was buiten de fors gestegen brandstofprijzen gerekend. De bodem is nu echt wel bereikt en wat nu voorligt is het plan van de allerlaatste hoop. Er kan worden gekozen tussen dat plan of het volledig en definitief verdwijnen van Alitalia.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 30 augustus 2008. Bekijk het origineel.