Diverse instanties, archeologen en inwoners hebben nogmaals oproep gelanceerd om in de buurt van de Via Flaminia een archeologisch park in te richten. Directe aanleiding zijn de plannen om de graftombe van Marcus Nonius Macrinus, een proconsul ten zijde van keizer Marcus Aurelius, tijdelijk weer te begraven om het te beschermen tegen de natuurelementen. Rome wil de tombe wel heropbouwen maar heeft voorlopig geen budget om dat te doen. Een volledige reconstructie en restauratie zou minstens 3 miljoen euro kosten. Actievoerders vrezen dat de tombe nooit meer boven de grond zal komen zodra ze eenmaal opnieuw bedolven is. Ze lanceren een oproep aan de overheid om samen te zitten en toch een budget vrij te maken voor de restauratie, eventueel gesteund door privxe9sponsors. Ze krijgen daarbij steun uit onverwachte hoek.
Het mausoleum werd vier jaar geleden ontdekt (zie onze nieuwsbrief van 17 oktober 2008) en geldt als één van de belangrijkste oudheidkundige vondsten van de voorbije 30 jaar. De plek werd al gauw de Tombe van de Gladiator geheten omdat het publiek door een foute interpretatie van de media een link legde met het fictieve hoofdpersonage Maximus Decimus Meridius uit de bekende Ridley Scott-film Gladiator. Ook hoofdrolspeler Russell Crowe was gecharmeerd door dit idee. De acteur schaarde zich de voorbije dagen achter de oproep om werk te maken van de restauratie van de tombe en de omgeving uit te bouwen tot een archeologische zone.
In 2008 deden werknemers van een bouwbedrijf een ontdekking van formaat. Tijdens de sloop van een voormalig warenhuis aan de oever van de Tiber aan Via Vitorchiano werden verscheidene kapotgebroken maar mooie zuilen, ornamenten en blokken steen blootgelegd. Vlakbij ontdekte men ook een aanzienlijk gedeelte van een oude Romeinse weg en terwijl de inmiddels bijgeroepen archeologen nog van hun emoties aan het bekomen waren stootte men als bekroning op de belangrijkste vondst: een 1800 jaar oud mausoleum van een – zo was meteen duidelijk – zeer belangrijke figuur uit het oude Rome.
Ontcijfering van de bewaarde inscripties leerde dat de tombe (oorspronkelijk 20 x 10 m groot) de resten hebben bevat van Marcus Nonius Macrinus, een proconsul en vertrouweling van keizer Marcus Aurelius die leefde tussen 111 en 175 na Christus. Dankzij Macrinus zou het Romeinse leger diverse veldslagen gewonnen hebben. Marcus Nonius Macrinus werd geboren in Brescia, Noord-Italixeb. Hij bracht het tot proconsul in Azixeb en leidde tevens verschillende militaire campagnes voor Marcus Aurelius. Hij groeide uit tot de absolute vertrouweling van keizer Marcus Aurelius die hem omschreef als één van zijn favoriete vrienden. De villa van Marcus Nonius Macrinus in Toscolano Maderno aan het Gardameer werd eerder al gexefdentificeerd en gedeeltelijk opgegraven.
De ontdekking van het mausoleum trok meteen de aandacht van de nationale en internationale media. In een poging de vondst bevattelijk uit te leggen aan het publiek vertelden de archeologen dat de levensduur van de proconsul ongeveer gelijkliep met deze van het (fictieve) personage Maximus Decimus Meridius uit de film Gladiator. Een snuggere journalist interpreteerde dit volkomen fout en stuurde het bericht de wereld in dat het graf van de enige echte gladiator was ontdekt en dat het verhaal van de film op het leven van deze persoon was gebaseerd. Het “nieuws” werd meteen opgepikt en op grote schaal wereldwijd verspreid. Al gauw had iedereen het over “de tombe van de gladiator”, een omschrijving die een eigen leven is gaan leiden en ook vandaag nog veelvuldig wordt gebruikt.
Het graf zelf bleek reeds lang geleden ingestort te zijn door de druk van de modder en de tombe was gedeeltelijk in de rivier gezakt. De kolommen, het dak en de versieringen van de tombe bleven echter intact. Meteen na de ontdekking werden plannen geopperd om de vondst op te nemen in een nieuw archeologisch park, waarin dan ook de Boog van Malborghetto en de Villa van Livia Drusilla, de vrouw van keizer Augustus, die nabij Prima Porta werd ontdekt zou gexefntegreerd worden.
In en rond deze laatste villa gebeuren nog steeds opgravingen. De beroemde fresco’s met tuinzichten die er reeds werden ontdekt zijn vandaag te bezichtigen in Palazzo Massimo. Exe9n van de meest bekende en mooiste standbeelden van keizer Augustus, de Augustus van Prima Porta, is afkomstig uit deze villa. Een fiets- en wandelroute tot aan de Milvische brug, met onderweg misschien nog een nieuw archeologisch museum, zou de omgeving tot een nieuwe grote toeristische trekpleister kunnen doen uitgroeien.
Maar de plannen voor de aanzet tot een heuse archeologische zone bleven om budgettaire redenen tot op heden in de koelkast. Weliswaar werd recent weer gestart met nieuwe opgravingen rond de tombe van Marcus Antonius Macrinus maar alleen al op deze site is er nog veel werk. De structuur van het mausoleum ligt zeven meter onder het niveau van de spoorweg Roma-Viterbo. Er zijn ongeveer honderd grote architectonische fragmenten die in situ weer in elkaar moeten worden gezet. Ook het monument zelf, oorspronkelijk ongeveer 15 m hoog, moet weer in elkaar worden gepuzzeld.
De tombe was uitgerust met een fronton met vier kolommen aan de voorzijde en bovenaan een acroterion, een sculpturale versiering die meestal werd geplaatst op de zijkanten of aan de bovenkant van het fronton van een klassieke tempel. Het interieur van de tombe, de eigenlijke grafkamer, bestond uit versierde muren. In het graf bevond zich ook een beeld van een vrouw, waarschijnlijk de echtgenote van Macrinus. Het staat wel vast dat het mausoleum werd gebouwd door de zoon van Macrinus. In de omgeving zijn overigens meerdere, veel bescheidener soldatengraven gevonden. Deze maakten vermoedelijk deel uit van een omvangrijke necropolis die in deze buurt zou opgericht zijn na de slag aan de Milvische brug. Het maakt de omgeving op archeologisch vlak alleen maar waardevoller.
Het momenteel verlaten industriegebied waarop de tombe gelegen is, is eigendom van de Groep Bonifaci, die hier woontorens wil neerzetten. Het bouwproject ligt nu al vier jaar stil maar tot dusver heeft niemand van overheidswege officieel gemeld dat het is afgevoerd. Bonafaci zou nog altijd toestemming hebben om alvast twee gebouwen te mogen optrekken. Die zijn gepland ten zuidoosten van de tombe. Een derde gebouw werd oorspronkelijk voorzien ongeveer bovenop de plek waar de tombe ontdekt is. “Wij zijn bereid te investeren in een archeologische structuur die verenigbaar is met onze residentixeble gebouwen” aldus de projectontwikkelaar. Maar een archeolgische vondst van dergelijk groot belang wegstoppen tussen of onder nieuwbouwtorens ziet lang niet iedereen zitten.
Steeds meer mensen eisen van het stadsbestuur een duidelijk standpunt, waarbij het bouwproject met alle reeds verstrekte vergunningen wordt ingetrokken en de zone onschendbaar wordt verklaard. Daarna kan het gebied eventueel worden herbestemd als openlucht museum voor de lokale scholieren en toeristen. Zelfs Rome heeft niet zoveel rijke archeologische sites van deze omvang, zo klinkt het bij de actievoerders, bestaande uit milieugroeperingen, liefhebbers van geschiedenis en cultuur, plaatselijke bedrijfsleiders en diverse verenigingen.
Bovendien zou de realisatie van zelfs maar twee nieuwe gebouwen de archeologische ondergrond onherroepelijk beschadigen. Meteen krijgt het stadsbestuur ook de raad mee om alvast op zoek te gaan naar de nodige financixeble middelen. Voor de redding van de tombe zou 3 miljoen euro nodig zijn. Dat geld is er niet, daarom wordt nu gedacht aan een (voorlopige) herbegraving van het mausoleum. Zelfs die ingreep zou nog 700.000 euro kosten. Bovendien wordt gevreesd dat de structuur nooit meer bovengronds zal geraken zodra die opnieuw wordt bedolven. Ook de gevreesde appartementsblokken van de Gruppo Bonafaci komen dan weer in beeld.
De voorstanders van het behoud en de restauratie van de tombe kregen zopas steun uit onverwachte hoek. Acteur Russell Crowe, die zich als Romeliefhebber en voormalig vertolker van het hoofdpersonage uit de film Gladiator, het lot van de laatste rustplaats van Marcus Nonius Macrinus heeft aangetrokken, doet eveneens een oproep om de tombe in volle glorie te herstellen en de omgeving te herbestemmen als archeologisch park. Er werd met steun van het American Institute for Roman Culture een online petitie gestart. Wie zich geroepen voelt die ook te ondertekenen mag dat uiteraard doen.
http://www.ipetitions.com/petition/save-the-tomb-of-the-gladiator-in-rome/
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 15 december 2012. Bekijk het origineel.