Precies drie maanden geleden, op 24 augustus, brachten we een nieuwsbrief over de problemen van de Romeinse winkeliers. Vandaag zijn we exact drie maanden verder. Hoe is het nu gesteld met het winkellandschap in Rome? Nog steeds even slecht, zo blijkt.
De winkeliers kampen met hetzelfde probleem als hun collega’s in de horeca: geen toeristen en dus ook veel minder inkomsten. Het is een algemene trend, zowel in de goedkopere als in de peperdure wijken. Daarnaast hakken de recente nieuwe veiligheidsmaatregelen er economisch weer flink in. Rome heeft dan nog het geluk momenteel niet ingekleurd te zijn als rode zone.
Eén lichtpuntje: sinds een paar weken komen de Romeinen zelf weer talrijker op straat om de winkeletalages af te speuren, wellicht op zoek naar vroege eindejaarsgeschenken. Er wordt echter vooral veel gekeken en weinig gekocht.
En in de echt dure zaken waar rijke toeristen weleens het geld laten rollen, stappen locals al helemaal niet binnen. Bovendien neemt het stadsbestuur sinds een paar weken extra maatregelen om te vermijden dat er teveel mensen in de winkelstraten rondlopen. Zo hebben de winkeliers alweer pech.
In de bekende en populaire winkelstraat Via Frattina (een straat die van de Via del Corso naar Piazza di Spagna leidt) zijn inmiddels al 23 winkels gesloten. Het is nu al duidelijk dat sommigen nooit meer zullen opengaan.
Bij de gesloten zaken in de straat horen ook een paar winkels die reisartikelen en lederwaren verkopen zoals trolley’s, koffers, tassen, rugzakken, enz. Dergelijke winkels krijgen nog eens een extra opdoffer, want er wordt momenteel nauwelijks gereisd.
Tijdens de eerste lockdown werd natuurlijk helemaal niets verkocht, maar ook na de heropening van de winkels op 18 mei hadden weinig mensen behoefte om zich een nieuwe reiskoffer aan te schaffen.
In dit soort zaken, waarvan Rome er heel wat telt, zijn er dagen dat er letterlijk niemand over de vloer komt. Een sluiting is voor sommigen uiteindelijk onvermijdelijk. Het kan immers nog een hele tijd duren vooraleer de reissector zich enigszins herstelt en mensen weer volop beginnen reizen. Voor heel wat detailhandelaars zal dat hoe dan ook te laat zijn.
Volgens een rondvraag van de Federazione Italiana Pubblici Esercizi (Fipe) – Confcommercio, blijven de vooruitzichten somber. De huidige toestand is niet alleen nefast voor de economie, maar ook voor het imago van Rome. Duizenden winkels en restaurants zijn de hele dag open (restaurants tot 18 uur) om als beloning nauwelijks inkomsten te ontvangen.
Het enige dat sinds het uitbreken van het Covid-19-virus niet is veranderd, zijn de exorbitante huurprijzen. Die blijven duizelingwekkend, terwijl vele handelaars zelfs niet genoeg geld hebben om hun nieuwe kledingcollecties te kunnen betalen. Als je weet dat sommige zaken in de duurdere winkelstraten huurprijzen van 15.000 tot 20.000 euro per maand betalen, is de rekening gauw gemaakt.
In normale omstandigheden komen er voldoende toeristen over de vloer en wordt er genoeg gekocht om die hoge huurprijzen te kunnen betalen. Nu is dat gewoon onmogelijk want er zijn veel minder klanten, verklaart Fipe-commissaris Giancarlo Deidda.
Het volstaat om eens door de straten in de omgeving van de Tridente te lopen om te zien dat van een echt economisch herstel in Rome geen sprake is. De zogenaamde Tridente wordt gevormd door de drie straten (Via del Corso, de Via del Babuino en de Via di Ripetta) die vanaf Piazza del Popolo als een soort drietand uitwaaieren naar het stadscentrum.
De hele zone tussen deze straten is een bijzonder populair winkelgebied, vooral voor toeristen maar ook de Romeinen zelf slenteren hier graag rond.
De weinige voedingswinkels in de wijk doen het nog relatief goed, maar het grootste probleem is dat dit stadsdeel van Rome jaren geleden al is getransformeerd tot een soort Disneyland waar hoofdzakelijk toeristen komen winkelen. In de duurdere zaken zijn vooral Chinezen, Arabieren en Amerikanen goede klanten. Die zijn momenteel dus ver weg.
Nu de buitenlandse bezoekers grotendeels verdwenen zijn, zien we hier alleen nog lokale inwoners voorbijwandelen die vooral naar de etalages kijken maar niet binnenkomen. Soms zien we ook wat spelende kinderen in de rustige straten. Zonder de snelle terugkeer van de toeristen zijn vele zelfstandige zaken in onze wijk ten dode opgeschreven. Heel lang moet die situatie niet meer blijven duren, zegt Gianni Battistoni, de voorzitter van de lokale handelsvereniging.
De handelaars hopen dat de komst van de aangekondigde Apple Megastore in het enorme Palazzo Marignoli aan de Via del Corso (met ingang aan Piazza di San Silvestro), de wijk weer wat zal doen heropleven en opnieuw wat mensen naar het stadscentrum zal lokken.
De Apple Megastore had dit voorjaar al moeten openen, maar het project werd door het losbarsten van de viruscrisis opgeschoven tot dit najaar. Sinds vorige week moeten echter alle winkelcentra en winkels met een oppervlakte groter dan 2.500 m² in het weekend dicht blijven.
De handelaars in de buurt hadden tot voor kort verwacht dat Apple zou proberen om de lucratieve maand december zeker mee te pikken, maar nu ziet het er voorlopig naar uit dat de megawinkel dit jaar niet meer opent. Al kan het natuurlijk nog.
Dat een dergelijke grote of bekende zaak voor een handelswijk echt wel een verschil kan maken, bewijst bijvoorbeeld de nieuwe Rinascente die drie jaar geleden opende op de hoek van de Via dei Due Macelli en de Via dei Tritone.
Vóór die tijd was deze laatste straat op economisch vlak een beetje in slaap gesukkeld. Na de komst van de gigantische Rinascente-winkel (foto hieronder) met ruim 1.300 bekende modemerken onder één dak, kwam de straat weer tot leven en openden in de omgeving zelfs nieuwe winkels.
De 23 winkels die gesloten zijn in de Via Frattina zijn overigens niet alleen familiezaken. Ook bij winkels van bekende merken is het rolluik naar beneden. In de parallelle Via della Vite is het niet veel beter gesteld. Daar gingen de voorbije maanden al vijftien winkels dicht.
In deze straat blijven nu alleen nog een paar restaurants en enkele winkels over. Hetzelfde verhaal zie je in de Via del Gambero, waar de voorbije drie maanden op honderd meter van elkaar drie winkels ermee ophielden.
Maar zelfs in het centrale deel van de populaire Via del Corso, tussen Largo Chigi en Largo Goldoni, zijn vijf grote winkels dicht. Voor de ramen hebben vastgoedbedrijven bordjes met ‘te huur’ gehangen, maar de kans dat die vrije plekken snel worden ingenomen is bijzonder klein.
Wandel maar eens rond in de buurt, je zal hier vele tientallen winkels zien met neergelaten luiken. De meesten zullen nooit meer openen. Het gebrek aan toeristen en de 400.000 potentiële lokale klanten die normaal in Rome werken maar nu allemaal thuis telewerk verrichten, hebben de doodsteek gegeven, zegt David Sermoneta, voorzitter van Confcommercio Centro Storico.
Verschillende winkels die nu gesloten zijn maken deel uit van grotere gestructureerde ketens. Die hebben meestal wel voldoende financiële middelen, maar omdat ze zien dat de viruscrisis nog een hele tijd zal duren, hebben ze hun activiteiten stopgezet en het pand verlaten. Het verbreken van hun huurcontract is voor hen goedkoper dan openblijven. Bovendien weten ze dat ze hier na de crisis in de buurt weer snel een plekje kunnen veroveren.
Alleen multinationals en de echt grote merken, en dat zijn er toch nogal wat, houden hun zaak momenteel nog open. Voor hen fungeert dit gedeelte van Rome letterlijk als een etalage voor hun topmerk. Ondanks het gebrek aan buitenlandse kopers weten ze dat ze open moeten blijven, alleen al voor het imago en de zichtbaarheid, en ook wel uit schrik om hun gunstige ligging kwijt te spelen indien ze zouden stoppen.
Daarom zijn de meeste winkels aan de Via dei Condotti op dit moment nog open. Ondanks de enorme huurprijzen in deze straat is er een lange wachtlijst met kandidaat-huurders. Een pand dat vrijkomt zou zeer snel weer worden ingenomen. De luxemerken kunnen dus eigenlijk niet weg omdat ze anders hun winkelplek kwijt zijn.
Maar de enkele familiebedrijfjes die zich hier nog bevinden hebben die luxe niet omdat ze meestal niet over voldoende financiële middelen beschikken. Bovendien moeten ook de lonen van het personeel en de leveranciers worden betaald en dat is nogal moeilijk als er amper een euro binnenkomt.
Hier is het vooral een kwestie van prestige en van aanwezig te willen zijn in het straatbeeld. Omzet wordt hier momenteel nauwelijks gedraaid, laat staan winst gemaakt, vertelt Gianni Battistoni, die zelf aan de Via dei Condotti 61 een zaak in herenkleding heeft die zijn naam draagt.
In het historische centrum en de belangrijkste centrale winkelgebieden hebben verschillende vastgoedmakelaars en eigenaars de huurprijzen de voorbije maanden met gemiddeld 20 procent verlaagd. De verwachting is dat die prijzen de eerstvolgende maanden stabiel zullen blijven en niet opnieuw zullen stijgen.
Winkeliers kunnen wat dit betreft inderdaad alleen maar rekenen op de goodwill van de vastgoedverhuurders. Dat zijn zelden particulieren, maar meestal grote instellingen, zoals banken, verzekeringsmaatschappijen of investeringsfondsen. Ook buitenlandse financiële groepen verhuren behoorlijk wat vastgoed in Rome.
We verwachten dat ook zij in deze moeilijke tijden hun steentje tot het algemene herstel zullen bijdragen. Het kwijtschelden of fors verminderen van de huurgelden tot de toeristen terugkeren zou een mooi gebaar zijn. Dat is natuurlijk niet evident, maar het moet voor iedereen toch duidelijk zijn dat niemand rekeningen kan betalen zonder geld binnen te krijgen, zegt Fipe-commissaris Giancarlo Deidda.
Eigenaars die voet bij stuk houden en toch hun gewone huurgelden blijven eisen, zullen merken dat talrijke huurders het binnenkort zullen opgeven. En ik kan nu al voorspellen dat die panden in de huidige omstandigheden niet snel opnieuw zullen worden verhuurd.
Als de vastgoedeigenaars liever een paar jaar leegstand tegemoet zien, in plaats van nu een beetje solidair te zijn met hun huurders, het zij zo. Maar dan moeten ze nadien niet komen klagen over de gedaalde waarde van hun pand omdat de helft van de winkels in de straat leegstaan, vindt Deidda.
Een fenomeen dat zich wel voordoet is dat winkeliers proberen een nieuw en interessanter contract te sluiten, vaak met een clausule die voorziet dat de huur ingeval van een lockdown volledig wordt opgeschort.
De winkelvastgoedsector in Rome verwacht pas in het derde kwartaal van 2021 een omzetherstel van 10 tot 15%. Zolang de toeristen niet massaal terugkeren blijft de toekomst er voor de gemiddelde winkelier somber uitzien.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 25 november 2020. Bekijk het origineel.