Tot onze eigen niet geringe verbazing moesten we recent vaststellen dat we de voorbije achttien jaar blijkbaar nog maar zeer weinig schreven over de basilica di Santa Maria della Vittoria in Rome.
Nochtans is dit een prachtige barokke kerk die sinds de matige film Angels and Demons na 2009 ook bekend is geworden bij talrijke toeristen. We maken dat gemis vandaag en morgen goed.
De Santa Maria della Vittoria werd tussen 1605 en 1620 gebouwd door Carlo Maderno (1556-1629) in opdracht van paus Paulus V (1605-1621). Maderno had hier vlakbij, aan de andere hoek van het zelfde kruispunt, tussen 1596 en 1603 reeds de Santa Suzanna gebouwd.
We kennen Maderno vooral als de architect van het verlengde middenschip en de gevel van de Sint Pietersbasiliek (1614), en van de prachtige koepel van de Sant’ Andrea della Valle (1622-1625). Om slechts een paar realisaties te vermelden, want deze architect heeft in Rome nog heel wat meer gerealiseerd.
De Santa Maria della Vittoria was eerst toegewijd aan de heilige Paulus, maar dit veranderde na de schenking van een klein schilderij met de ‘Madonna van de Overwinning’.
Dat werkje werd in 1620 door de zegevierende katholieke legers ongeschonden aangetroffen te midden van de puinhopen van een burcht nabij Praag.
Men was ervan overtuigd dat deze Madonna tijdens de Dertigjarige oorlog (1618-1648) op 8 november 1620 aan de katholieken de overwinning had geschonken bij hun strijd tegen de prostestanten bij de Witte Berg nabij Praag.
Die dag werden de protestantse strijdkrachten van Frederik V van Bohemen, de winterkoning, verslagen door de katholieke keizer Ferdinand II van Habsburg.
Het was nog lang wachten tot de Vrede van Munster in 1648 waarbij een einde kwam aan de Tachtigjarige en de Dertigjarige oorlog, en waarbij de republiek der Nederlanden door Spanje erkend werd.
Het gevonden schilderijtje werd nadien naar Rome gebracht, maar ging in 1833 bij een brand helaas verloren. Boven het hoogaltaar hangt nu een kopie van de bewuste Madonna.
De gevel uit 1624-1626 die voor het gebouw van Carlo Maderno ‘geplakt’ werd, is door Giovanni Battista Soria (1581-1651) gebouwd in opdracht van kardinaal Scipione Borghese, de man die ook opdracht gaf voor de realisatie van Villa Borghese.
We kennen deze architect ook van de meesterlijk gebouwde San Gregorio Magno al Celio (vlakbij de Palatijn), maar hij tekende samen met Rosato Rosati eveneens de San Carlo ai Catinari.
De gevel van de Santa Maria della Vittoria is dus slechts enkele jaren jonger dan de achterliggende kerk. De kardinaal, een grote kunstverzamelaar, betaalde de werkzaamheden in ruil voor het beroemde antieke beeld van een hermafrodiet, een tweeslachtig personage dat zich nu in de Galleria Borghese bevindt.
Dat kwam de paters goed uit. De karmelieten van het aangrenzende klooster hadden het beruchte beeld in hun tuin opgegraven, maar hoewel het een waardevol kunstwerk was, bracht het de broeders wel in grote verlegenheid. Met de door kardinaal Borghese voorgestelde oplossing waren beide partijen tevreden.
Het ontwerp van Soria voor de gevel van de Santa Maria della Vittoria vormt een tegenhanger voor de twintig jaar oudere gevel (1603) van de voormelde Santa Suzanna (foto boven), links aan de overkant van het drukke Largo di Santa Suzanna.
Het is duidelijk dat de gevel van de Santa Maria della Vittoria minder opvallend is. Zonder zuilen en slechts met vlakke pilasters lijkt hij eerder op een werk uit de contra-reformatie waarvan de sobere gevel van de Gesù het prototype was.
De Santa Maria della Vittoria is de titelkerk van de Amerikaanse kardinaal Seán Patrick O’Malley.
Morgen maken we kennis met het zeer uitbundige
barokke interieur van deze basilica en vooral met de
beroemde beeldengroep van Bernini die hier te zien is.
Alleen daarom al is deze basilica een bezoek zeker waard.
Had je graag alle foto’s gezien die bij dit bericht horen? Dat is voorbehouden aan leden van S.P.Q.R.
Klik hier voor meer informatie
Klik hier om je aan te melden als clublid
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 17 juni 2021. Bekijk het origineel.